Αναπτυξιακός σχεδιασμός των επαρχιακών πόλεων: η μελέτη περίπτωσης για την πόλη της Καστοριάς

Η έννοια του Αναπτυξιακού Σχεδιασμού έγκειται στην εκπόνηση προγραμμάτων και δημοσιονομικά συνεπών στρατηγικών, εκμεταλλευόμενοι την υφιστάμενη κατάσταση και τους διαθέσιμους πόρους, με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και εξωστρέφειας των πόλεων. Οι συνεχείς αλλαγές που παρατηρούνται παγκοσμίως, η συσπείρωση του πληθυσμού στις μεγαλουπόλεις και η ταυτόχρονη αποδυνάμωση των μικρών πόλεων θέτουν τις αναπτυξιακές στρατηγικές ως ένα απαραίτητο εργαλείο ανάπτυξης για τις επαρχιακές πόλεις. Σύμμαχος στη διαδικασία αυτή είναι η Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία μέσω της αυτονομίας και αυτοτέλειας που της προσφέρει η αποκέντρωση έχει τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα της Ε.Ε., δημιουργώντας μια κοινωνία πολιτών που χαρακτηρίζεται από δημοκρατία, διαφάνεια, πολυφωνία και ισότητα. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας έγινε μια διερεύνηση σχετικά με την έννοια του αναπτυξιακού σχεδιασμού και το πολυσήμαντο ρόλο της αποκέντρωσης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε μελέτη περίπτωσης στην Π.Ε. Καστοριάς. Η πόλη της Καστοριάς αποτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη περίπτωσης κυρίως λόγω της στρατηγικής της θέσης ως πέρασμα προς τη Δυτική Ευρώπη. Η πόλη παρουσιάζει πολλές ευκαιρίες για επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας, του τουρισμού, της εκπαίδευσης, των καλλιεργειών, της κτηνοτροφίας κ.α. οι οποίες όμως λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού και πόρων, μείωσης του πληθυσμού και έντονης αστικοποίησης δεν αξιοποιούνται επαρκώς. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε μέσω ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων σε πολίτες της περιοχής και συνεντεύξεις με επιχειρηματίες και δημόσιους φορείς. Η συλλογή δευτερογενών δεδομένων για το πρώτο μέρος της μελέτης είναι ικανή αλλά όχι επαρκής ώστε να μας δώσει την ακριβή εικόνα της περιοχής. Επιλέχθηκε λοιπόν η συλλογή πρωτογενών δεδομένων μέσω των ανωτέρω τρόπων προκειμένου να λάβουμε υπόψιν μας τις πραγματικές συνθήκες και προβλήματα που επικρατούν στην περιοχή. Τα συμπεράσματα που εξήλθαν από την έρευνα αφορούν κυρίως τη σχέση μεταξύ πολιτών-επιχειρήσεων και δήμου. Φαίνεται ότι δεν υπάρχει αξιόλογη επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ αυτών των φορέων, οδηγώντας έτσι σε ελλιπή αξιοποίηση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων της πόλης, απομάκρυνση του νεανικού πληθυσμού και πληθυσμιακή συρρίκνωση. Οι πολίτες και επιχειρήσεις της περιοχής, βλέποντας τα πράγματα εκ των έσω, έχουν αρκετές ιδέες με τις οποίες η πόλη μπορεί να μεταβεί σε μια νέα εποχή ανάπτυξης και άνθισης και να προσελκύσει επενδύσεις και εξειδικευμένο προσωπικό, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας και να αποτελέσει ένα σημείο αναφοράς για τον τουρισμό της χώρας. Οι ιδέες αυτές μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη εφόσον ο δήμος εκμεταλλευτεί με το σωστό τρόπο τα εργαλεία που προσφέρει η Ε.Ε. Στο τελευταίο μέρος της εργασίας και λαμβάνοντας υπόψιν την ελληνική και ευρωπαϊκή εμπειρία προτείνουμε εργαλεία με τα οποία τόσο η Καστοριά όσο και κάθε επαρχιακή πόλη της χώρας μπορεί να οδηγηθεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της. Η πόλη της Καστοριάς έχει γίνει αντικείμενο μελετών κυρίως ως προς το τομέα του περιβάλλοντος λόγω της λίμνης και τον τομέα της παραγωγής λόγω της γούνας. Η εργασία αυτή προσπαθεί να καλύψει το κενό στη βιβλιογραφία όσον αφορά τη συνολική εικόνα της πόλης και τις αναπτυξιακές της δυνατότητες, αναλύοντας πραγματικά δεδομένα και προτείνοντας εφαρμόσιμα εργαλεία ανάπτυξης. Η περίπτωση αυτή χρήζει περαιτέρω έρευνας καθώς η Καστοριά διαθέτει ένα εύρος δυνατοτήτων και ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων τα οποία δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς από τους δημόσιους φορείς και αν συνεχίσουν έτσι, η Καστοριά απλά θα επιβιώνει αντί να εξελίσσεται.