Όψεις κοινωνιο-χωρικής διαλεκτικής: η διεκδίκηση του δικαιώματος στην πόλη από τους κατοίκους των Εξαρχείων

Abstract

Ο Harvey γράφει «Το δικαίωμα στην πόλη είναι κάτι πολύ περισσότερο από το δικαίωμα ατομικής ή ομαδικής πρόσβασης στους χώρους της πόλης: είναι το δικαίωμα να την αλλάξουμε και να την επανεφεύρουμε σύμφωνα με τις επιθυμίες μας. Επιπλέον είναι περισσότερο συλλογικό παρά ατομικό δικαίωμα εφόσον η επανεφεύρεση της πόλης μοιραία εξαρτάται από την άσκηση συλλογικής εξουσίας στις διαδικασίες αστικοποίησης. Η ελευθερία να δημιουργούμε και να επαναδημιουργούμε τον εαυτό μας και την πόλη μας είναι πιστεύω, ένα από τα πολυτιμότερα και ταυτόχρονα ένα από τα πιο παραμελημένα ανθρώπινα δικαιώματά μας.» [Harvey: 2012,σελ.38]. Στο γενικότερο θεωρητικό πλαίσιο της κοινωνικο-χωρικής διαλεκτικής και συγκεκριμένα σε αυτό που προτείνουν οι Lefebvre και Harvey, η παρούσα εργασία επιχειρεί να αναλύσει ως παράδειγμα την περίπτωση των Εξαρχείων. Ποιες είναι οι τρέχουσες αναπλάσεις του δημόσιου χώρου και χρήσεις γης της γειτονιάς; Πώς αυτές επηρεάζουν τους κατοίκους και την καθημερινότητά τους; Ποιες πρωτοβουλίες λαμβάνονται από πλευράς τους; Μέσα από ποιες έννοιες και διαδικασίες διέρχονται οι πρωτοβουλίες των κατοίκων των Εξαρχείων; Και τελικώς η περίπτωση των διεκδικήσεων και των συλλογικών συγκρούσεων στην περιοχή των Εξαρχείων, μπορεί να αναλυθεί και να ερμηνευθεί μέσα από τη θεωρία περί δικαιώματος στη πόλη του Henri Lefebvre , έτσι όπως την επεξεργάστηκε ο David Harvey; Αυτά είναι τα κεντρικότερα ερωτήματα της παρούσας διπλωματικής εργασίας.Harvey writes: "The right to the city is something much more than the right of individual or group access to the spaces of the city: it is the right to change it and to reinvent it according to our desires. Moreover, it is more a collective than an individual right, since the reinvention of the city inevitably depends on the exercise of collective power over the processes of urbanization. The freedom to create and recreate ourselves and our city is, I believe, one of the most precious and at the same time one of the most neglected of our human rights." [Harvey: 2012, p.38]. Within the broader theoretical framework of socio-spatial dialectics, and specifically that proposed by Lefebvre and Harvey, the present thesis attempts to analyze the case of Exarchia as an example. What are the current redevelopments of public space and land uses in the neighborhood? How do these affect the residents and their daily lives? What initiatives are being taken by them? Through which concepts and processes do the initiatives of the residents of Exarchia pass? And finally, can the case of claims and collective conflicts in the area of Exarchia be analyzed and interpreted through Henri Lefebvre’s theory of the right to the city, as developed by David Harvey? These are the central questions of the present thesis.