Παράνομα εδαφικά καθεστώτα: ζητήματα διεθνούς δικαίου και διεθνής πρακτική

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το φαινόμενο των παράνομων εδαφικών καθεστώτων υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου και της διεθνούς πρακτικής. Εστιάζει σε de facto πολιτικές οντότητες που ασκούν αποτελεσματικό έλεγχο επί συγκεκριμένου εδάφους, αλλά η δημιουργία ή/και η διατήρησή τους συνδέεται με σοβαρές παραβιάσεις θεμελιωδών κανόνων του διεθνούς δικαίου, ιδίως της απαγόρευσης χρήσης βίας και της αρχής της εδαφικής ακεραιότητας. Κεντρικό ερώτημα της έρευνας αποτελεί το κατά πόσον και υπό ποιες προϋποθέσεις το διεθνές δίκαιο μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τέτοιες καταστάσεις και να αποτρέψει τη σταδιακή τους νομιμοποίηση μέσω της διεθνούς πρακτικής. Η ανάλυση βασίζεται σε τρεις συμπληρωματικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Αρχικά, πραγματοποιείται δογματική–ερμηνευτική ανάλυση βασικών κανόνων του διεθνούς δικαίου, όπως οι κανόνες jus cogens, τα κριτήρια κρατικής υπόστασης της Σύμβασης του Μοντεβιδέο, οι κανόνες κρατικής ευθύνης και η αρχή της μη αναγνώρισης. Στη συνέχεια, εφαρμόζεται συγκριτική ανάλυση επιλεγμένων περιπτώσεων παράνομων εδαφικών καθεστώτων, με έμφαση στην Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου, την Κριμαία, τις αποσχιστικές οντότητες του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ που αναδύθηκαν μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, τα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη, την Αμπχαζία, τη Νότια Οσετία και το Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Παράλληλα, εξετάζεται η νομολογία διεθνών και περιφερειακών δικαστηρίων, ιδίως του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και η πρακτική οργάνων του ΟΗΕ.This thesis examines the phenomenon of illegal territorial regimes through the lens of international law and international practice. It focuses on de facto entities that exercise effective control over a specific territory, yet whose creation and/or continued existence is linked to serious violations of fundamental norms of international law, in particular the prohibition of the use of force and the principle of territorial integrity. The central research question concerns the extent to which international law is capable of addressing such situations and preventing their gradual normalization or legitimization through prolonged effectiveness and international practice. The analysis is based on three complementary methodological approaches. First, the thesis adopts a doctrinal and interpretative analysis of key rules of international law, including jus cogens norms, the criteria of statehood as reflected in the Montevideo Convention, the rules of state responsibility as codified by the International Law Commission, and the principle of non-recognition. Second, a comparative case-study method is employed, examining selected instances of illegal territorial regimes, namely the Turkish Republic of Northern Cyprus, Crimea, the separatist entities of Donetsk and Luhansk that emerged in the aftermath of Crimea’s annexation, the Occupied Palestinian Territories, Abkhazia, South Ossetia, and Nagorno-Karabakh. Concurrently, the thesis conducts a systematic analysis of the jurisprudence of international and regional judicial bodies, with particular emphasis on the case law of the International Court of Justice and the European Court of Human Rights, as well as the practice of United Nations human rights bodies and selected decisions of the International Criminal Court where relevant to issues of occupation and external support.