Διερεύνηση των χαρακτηριστικών των κοινωνικών πολιτικών στέγασης για τους αστέγους στο Δήμο Αθηναίων

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τα χαρακτηριστικά των κοινωνικών πολιτικών στέγασης που εφαρμόζονται στο Δήμο Αθηναίων για την αντιμετώπιση της αστεγίας, εστιάζοντας στις δομές φιλοξενίας και υπηρεσίες αστέγων. Η κεντρική υπόθεση εργασίας είναι ότι η εφαρμοζόμενη πολιτική του Δήμου είναι ελλιπής και δεν ακολουθεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου, αλλά επικεντρώνεται στη χρήση πολιτικών έκτακτης ανάγκης για τη διαχείρισή του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ανεπαρκή υποστήριξη των αστέγων και τη μη κάλυψη των αναγκών τους. Για τη διερεύνηση της παραπάνω προβληματικής γίνεται παρουσίαση της υπάρχουσας σχετικής βιβλιογραφίας και επιτόπια έρευνα πεδίου. Στο πλαίσιο της επιτόπιας έρευνας διεξάγονται εννέα ημιδομημένες συνεντεύξεις με άτομα που εργάζονται σε υπηρεσίες και δομές που εξυπηρετούν αστέγους στο Δήμο Αθηναίων, με διοικητικά στελέχη του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και του Δήμου Αθηναίων, καθώς και με ερευνητές στο πεδίου της αστεγίας. Τα ευρήματα της ποιοτικής έρευνας αναδεικνύουν την αδυναμία του Δήμου να εξυπηρετήσει το σύνολο του άστεγου πληθυσμού και να καλύψει τις ανάγκες του. Η πολιτική του Δήμου βασίζεται κατά κύριο λόγο στη λειτουργία στεγαστικών δομών, οι οποίες δεν είναι κατάλληλες για τη στέγαση ατόμων με ιδιαίτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά και ορισμένες μορφές αναπηρίας. Παράλληλα, αναδεικνύεται η διάσταση της εργασιακής επισφάλειας των υπαλλήλων που στελεχώνουν αυτές τις δομές και η αρνητική επίπτωσή της στη σωστή εξυπηρέτηση των αστέγων. Παρόλο που εντοπίζονται ορισμένες θετικές πρωτοβουλίες του Δήμου, όπως η υπηρεσία street work, οι προαναφερθείσες συνθήκες αφήνουν περιορισμένο περιθώριο για επιτυχή αντιμετώπιση της αστεγίας. Βάσει των παραπάνω, προτείνεται μία συνολική αναθεώρηση της εθνικής στρατηγικής για την αστεγία, η οποία θα δίνει προτεραιότητα στην πρόληψη των στεγαστικών προβλημάτων και θα παρέχει κατάλληλη στέγαση και το απαραίτητο πλαίσιο υποστήριξης για άτομα που βρίσκονται ήδη σε κατάσταση αστεγίας.This thesis explores the characteristics of the housing social policies that are implemented in the Municipality of Athens to combat homelessness, focusing on the accommodation facilities and services for the homeless. The main hypothesis is that the applied pol-icy of the Municipality is deficient and does not follow a comprehensive plan for the prevention and treatment of the phenomenon, but focuses on the application of emergency policies to manage it. That results in inadequate support for the homeless and the unfulfillment of their needs. To explore the above-mentioned hypothesis, a presentation of the existing relevant literature and field research are carried out. As part of the field research, nine semi structured interviews are conducted with individuals who work in public services and accommodation facilities for the homeless in the Municipality of Athens, with administrative executives of the Ministry of Social Cohesion and Family Affairs and the Municipality of Athens, as well as with researchers in the field of homelessness. The findings of the qualitative research highlight the inability of the Municipality to serve the entirety of the homeless population and to fulfill its needs. The Municipality’s policy is based primarily on the operation of accommodation facilities, which are not suitable for the housing of people with different social characteristics and certain forms of disability. At the same time, the aspect of the precarious employment of the employees working in these facilities and its negative impact on the proper service of the homeless is highlighted. Even though some positive initiatives by the Municipality are identified, such as the street work service, the aforementioned conditions leave limited scope for successfully addressing homelessness. Based on the above, a comprehensive review of the national homelessness strategy is proposed, which will prioritize the prevention of housing problems and provide adequate housing and the necessary support framework for people already living in a state of homelessness.