Ο διαχρονικός ρόλος του Πράσινου Ταμείου στην εφαρμογή της πολιτικής της Ε.Ε., για την οικονομική και κοινωνική συνοχή, στην Ελλάδα

Abstract

Η πράσινη ανάπτυξη αναγνωρίζεται σήμερα ως θεμελιώδης αρχή, τόσο του εθνικού όσο και του υπερεθνικού κανονιστικού πλαισίου, ιδίως υπό το πρίσμα της κλιματικής κρίσης αλλά και της συνεχούς περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Η εντεινόμενη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων, η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων και η άνευ προηγουμένου ρύπανση των οικοσυστημάτων καταδεικνύουν, αν μη τι άλλο, την αδήριτη ανάγκη θεσμικού ανασχεδιασμού αλλά και αποτελεσματικής διοικητικής δράσης για την πρόληψη και αποκατάσταση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σύμφωνα με τις αρχές της αειφορίας και της βιωσιμότητας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, προσπαθώντας να ανταποκριθεί στις εν λόγω προκλήσεις, στρέφεται δυναμικά στη στρατηγική εφαρμογή τόσο της πολιτικής συνοχής, στα κράτη - μέλη της, όσο και στους χρηματοδοτικούς της μηχανισμούς, μέσω των ΕΔΕΤ. Ως εκ τούτου, στον πυρήνα των ενωσιακών πολιτικών καθίσταται πλέον σημαίνουσα συνιστώσα η πράσινη ανάπτυξη, με πρακτικές όπως η κυκλική οικονομία, η ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση πρώτων υλών αλλά και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με απώτερο στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της Ένωσης. Ως μέλος της Ε.Ε., η Ελλάδα οφείλει να ευθυγραμμίζει τις εθνικές της πολιτικές με τις ενωσιακές επιταγές, οι οποίες αποβλέπουν, μεταξύ άλλων, στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, εντούτοις με κύριο γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος. Στο εν λόγω πλαίσιο, το Πράσινο Ταμείο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, ως ο πλέον χρηματοδοτικός αλλά και συντονιστικός μηχανισμός εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ένωσης σε εθνικό επίπεδο. Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η σφαιρική αποτίμηση της διαχρονικής συμβολής του Πράσινου Ταμείου στη χώρα μας, καθώς και η διερεύνηση του ρόλου του στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων σε επίπεδο εθνικής διοίκησης, υπό το πρίσμα της βιώσιμης ανάπτυξης και των προγραμμάτων ΕΣΠΑ.Green development is now recognized as a fundamental principle of both national and supranational regulatory frameworks, particularly in light of the climate crisis as well as the ongoing degradation of the environment. The increasing frequency of extreme weather events, the overexploitation of natural resources and the unprecedented pollution of ecosystems highlight the pressing need for institutional redesign and effective administrative action aimed at the prevention and remediation of environmental impacts, in accordance with the principles of sustainability and sustainable development. In an effort to address these challenges, the European Union is dynamically turning towards the strategic implementation of cohesion policy within its Member States, as well as towards its financial mechanisms through the European Structural and Investment Funds (ESIF). Consequently, green development has become a core component of EU policies, encompassing practices such as the circular economy, recycling and reuse of raw materials, and the promotion of renewable energy sources, with the ultimate objective of reducing the Union’s environmental footprint. As a Member State of the European Union, Greece is required to align its national policies with EU directives, which aim to promote economic growth while prioritizing environmental protection. Within this framework, the Green Fund plays a pivotal role, serving as the primary financial and coordinating mechanism for the implementation of EU environmental policy at the national level. The subject of this master’s thesis is the comprehensive assessment of the Green Fund’s long-term contribution in Greece, as well as the examination of its role in the utilization of European funding within the context of national public administration, viewed through the lens of sustainable development and the programs of the National Strategic Reference Framework (NSRF).