Οι περιορισμοί της ιδιοκτησίας για λόγους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος

Abstract

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η συστηματική και εμπεριστατωμένη ανάλυση της συνταγματικής σχέσης μεταξύ του δικαιώματος της ιδιοκτησίας και της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος στην ελληνική έννομη τάξη. Η εργασία αποσκοπεί στην ανάδειξη του τρόπου, με τον οποίο τα δύο αυτά συγκρουόμενα έννομα αγαθά δύναται να συνυπάρχουν και, τελικώς, να εξισορροπούνται με τις παρεχόμενες λύσεις της νομολογιακής πρακτικής και της ορθής ερμηνείας των συνταγματικών διατάξεων. Το αντικείμενο της μελέτης περιλαμβάνει την ανάλυση των σχετικών συνταγματικών διατάξεων, της θεωρίας και της νομολογίας, με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του Συμβουλίου της Επικρατείας. Μέσα από την εξέταση αυτή επιχειρείται να καταδειχθεί ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν αναιρεί το δικαίωμα της ιδιοκτησίας, αλλά επαναπροσδιορίζει το περιεχόμενό του στο πλαίσιο μιας σύγχρονης και βιώσιμης συνταγματικής τάξης. Για το λόγο αυτό η παρούσα εργασία διαρθρώνεται σε πέντε συνολικά Κεφάλαια. Συγκεκριμένα, το Πρώτο συνιστά μια σύντομη εισαγωγή στην έννοια των υπό ανάλυση δικαιωμάτων και της μεταξύ τους συρροής, το Δεύτερο Κεφάλαιο αναπτύσσει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία, όπως συνταγματικά κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 Σ, αναδεικνύοντας τη σχέση ιδιοκτησίας και περιβάλλοντος, το Τρίτο Κεφάλαιο αναπτύσσει το δικαίωμα στο περιβάλλον, όπως προστατεύεται στο αρ. 24 Σ, εστιάζοντας στο φυσικό περιβάλλον, τονίζοντας την ιδιαίτερη και κοινωνική χροιά του δικαιώματος, καταλήγοντας στη σχέση του με άλλα συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα, στο Τέταρτο Κεφάλαιο αναλύεται ο θεσμός της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και το δικαίωμα αποζημίωσης, ενώ στο Πέμπτο και τελευταίο Κεφάλαιο αποτυπώνονται τα τελικά συμπεράσματα της εργασίας, οι προβληματισμοί και οι κατευθύνσεις της νομικής έρευνας.The purpose of this study is to provide a systematic and in-depth analysis of the constitutional relationship between the right to property and the protection of the natural environment within the Greek legal order. The paper aims to highlight the manner in which these two potentially conflicting legal interests can coexist and ultimately be balanced through judicial practice and the proper interpretation of constitutional provisions. The subject matter of this study includes the analysis of the relevant constitutional provisions, legal theory, and case law, with particular emphasis on the role of the Council of State. Through this examination, it is argued that environmental protection does not negate the right to property; rather, it redefines its content within the framework of a modern and sustainable constitutional order. For this reason, the present study is structured into five chapters. Specifically, the first chapter provides a brief introduction to the concept of the rights under consideration and their interaction. The second chapter analyzes the right to property as constitutionally guaranteed under Article 17 of the Greek Constitution, highlighting its relationship with environmental protection. The third chapter examines the right to the environment as protected under Article 24 of the Constitution, focusing on the natural environment, emphasizing the particular and social dimension of this right, and concluding with its relationship to other constitutionally protected rights. The fourth chapter explores the institution of compulsory expropriation and the right to compensation. Finally, the fifth and last chapter presents the main conclusions of the study, as well as key reflections and directions for future legal research.