Νεοφιλελεύθερη κυριαρχία και κοινωνικός μετασχηματισμός: σκέψεις για την άνοδο της ακροδεξιάς

Abstract

Η παρούσα διπλωματική αποτελεί μια προσπάθεια διερεύνησης της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού και της ανόδου της ακροδεξιάς, αναλύοντας τις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές μεταβολές που έχουν οδηγήσει στη σύγχρονη κρίση των δημοκρατικών αξιών. Ο νεοφιλελευθερισμός, που εδραιώθηκε ως κυρίαρχη ιδεολογία από τη δεκαετία του 1970, επαναπροσδιόρισε τις λειτουργίες του κράτους, περιορίζοντας τον ρόλο του στην αγορά και αποδυναμώνοντας το κοινωνικό κράτος. Η μετάβαση αυτή έχει προκαλέσει διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, αύξηση της φτώχειας και αποδυνάμωση των συλλογικών θεσμών, δημιουργώντας πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη ακροδεξιών κινημάτων. Σκοπός λοιπόν της έρευνας αποτελεί αρχικά η διερεύνηση των παραγόντων που οδήγησαν στην επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού, οι μετασχηματισμοί που αυτός επέφερε και στην συνέχεια, το πως οι μετασχηματισμοί αυτοί ενίσχυσαν την υποστήριξη των ακροδεξιών πολιτικών κομμάτων. Παράλληλα, θα μελετηθεί η ιδεολογία και οι στρατηγικές των κομμάτων αυτών, με ιδιαίτερη έμφαση στη Γερμανία και το παράδειγμα της Alternative für Deutschland (AfD). Το έργο επικεντρώνεται στις αιτίες και τις συνέπειες αυτών των φαινομένων, εξετάζοντας τη συνύπαρξη της οικονομικής ανασφάλειας, της πολιτισμικής δυσαρέσκειας και της αμφισβήτησης των παραδοσιακών δημοκρατικών θεσμών. Με μια διεπιστημονική προσέγγιση που συνδυάζει τη θεωρητική ανάλυση και την εμπειρική τεκμηρίωση, η εργασία επιχειρεί να κατανοήσει τους μηχανισμούς που συνδέουν τον νεοφιλελευθερισμό με την άνοδο της ακροδεξιάς.This thesis is an attempt to explore the interaction between the prevalence of neoliberalism and the rise of the far right, analysing the social, political and economic changes that have led to the contemporary crisis of democratic values. Neoliberalism, established as a dominant ideology since the 1970s, has redefined the functions of the state, limiting its role to the market and weakening the welfare state. This transition has led to widening social inequalities, increasing poverty and weakening collective institutions, creating fertile ground for the development of far-right movements. The aim of this research is therefore to firstly investigate the factors that led to the prevalence of neoliberalism, the transformations it brought about and then how these transformations strengthened the support of far-right political parties. At the same time, the ideology and strategies of these parties will be studied, with a particular focus on Germany and the example of the Alternative für Deutschland (AfD). The project focuses on the causes and consequences of these phenomena, examining the coexistence of economic insecurity, cultural discontent and the questioning of traditional democratic institutions. Using an interdisciplinary approach that combines theoretical analysis and empirical evidence, this thesis attempts to understand the mechanisms linking neoliberalism to the rise of the far right.