Δίκαιο και παραβατικότητα ανηλίκων: κοινωνιολογικο-δικαιική προσέγγιση

Abstract

Η παραβατικότητα ανηλίκων αποτελεί ένα σοβαρό κοινωνικό φαινόμενο που λαμβάνει συνεχώς ανησυχητικές διαστάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η μελέτη αυτού του φαινομένου από κοινωνιολογική αλλά και από νομική σκοπιά με την κύρια προβληματική να στρέφεται γύρω από την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα του συστήματος δικαιοσύνης για τους ανήλικους παραβάτες. Όσον αφορά την κοινωνιολογική προσέγγιση, γίνεται εμφανής η δυσλειτουργία βασικών κοινωνικοποιητικών θεσμών της ελληνικής κοινωνίας μέσα από την παρουσίαση των κοινωνικών παραγόντων που επιδρούν στην εκδήλωση παραβατικής συμπεριφοράς. Παράλληλα αναφέρονται οι συνηθέστερες μορφές παραβατικής συμπεριφοράς ανηλίκων στην Ελλάδα και οι διαστάσεις που λαμβάνουν αυτές σε σύγκριση με άλλες χώρες. Από την άλλη πλευρά, στη νομική προσέγγιση το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο λεγόμενο φαινόμενο της «ανενέργειας». Συγκεκριμένα, μέσα από παραδείγματα της ελληνικής πραγματικότητας παρουσιάζονται οι σημαντικότεροι παράγοντες που φαίνεται να συμβάλλουν στη μη ουσιαστική εφαρμογή και στην αναποτελεσματικότητα των νόμων για τους ανήλικους στην Ελλάδα. Επίσης, γίνεται αναφορά στις εναλλακτικές μεθόδους απονομής της ποινικής δικαιοσύνης που προτείνονται τα τελευταία χρόνια. Η μελέτη της νεανικής παραβατικότητας μέσω των επιστημονικών προσεγγίσεων της κοινωνιολογίας και της νομικής καθιστά δυνατή την κατανόηση των μειζόνων προβλημάτων του συστήματος δικαιοσύνης για τους ανήλικους παραβάτες και οδηγεί σε συμπεράσματα σχετικά με το που θα πρέπει να στραφεί η πολιτική επίλυσής τους προκειμένου να βελτιωθεί η αντιμετώπιση ενός φαινομένου που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής.Juvenile delinquency is a serious social phenomenon that is constantly reaching alarming dimensions worldwide. This dissertation attempts to study the phenomenon of juvenile delinquency from a sociological and legal standpoint, its main interest being the application and the effectiveness of the judicial system for juvenile offenders. Regarding the sociological perspective, through the presentation of the social factors that influence the manifestation of delinquent behavior, the dysfunction of the basic institutions of socialization in Greek society becomes apparent. In addition, the most common forms of delinquent behavior of minors in Greece are mentioned in comparison with other countries. On the other hand, the interest in the legal approach is focused on the so-called phenomenon of “inactivity”. In particular, through the presentation of examples taken from the Greek experience, the most crucial factors that seem to contribute to the non-implementation and ineffectiveness of the Greek laws for minors are cited. Reference is also made to the alternative methods of administering criminal justice, which are proposed in recent years. The study of juvenile delinquency through the scientific approaches of sociology and jurisprudence makes the understanding of the major problems of the judicial system for juvenile offenders possible. Consequently, it leads to conclusions about how it can be ameliorated.