«Κλιματική κρίση και μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα, προκλήσεις και προοπτικές»

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την ευπάθεια και την προσαρμοστικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (εφεξής, ΜμΕ) στην Ελλάδα απέναντι στην κλιματική κρίση, με έμφαση στις οικονομικές, θεσμικές και επιχειρησιακές διαστάσεις που διαμορφώνουν τον βαθμό έκθεσής τους σε κλιματικούς κινδύνους. Οι ΜμΕ αποτελούν τον πυρήνα της ελληνικής οικονομίας, συνεισφέροντας καθοριστικά στην απασχόληση και στην περιφερειακή ανάπτυξη. Ωστόσο, παρουσιάζουν ιδιαίτερη τρωτότητα σε φυσικές καταστροφές και μεταβατικούς κινδύνους, όπως αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο, στη χρηματοδότηση και στις απαιτήσεις βιωσιμότητας. Η εργασία βασίζεται σε βιβλιογραφική επισκόπηση και ανάλυση πορισμάτων της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) για να αποτυπώσει το εύρος και το βάθος των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον τομέα των ΜμΕ. Παράλληλα, διερευνά τον βαθμό ετοιμότητας των επιχειρήσεων να αναπτύξουν πρακτικές προσαρμογής, καθώς και τα θεσμικά εμπόδια που δυσχεραίνουν την εφαρμογή λύσεων, όπως η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και η απουσία τεχνικής υποστήριξης. Προς διερεύνηση της βιβλιογραφικής επισκόπησης, εξετάζεται η Περιφέρεια Θεσσαλίας ως μελέτη περίπτωσης ΜμΕ που επλήγησαν από την κακοκαιρία Daniel το 2023. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι, παρότι υπάρχει αυξανόμενη αναγνώριση των κλιματικών κινδύνων, η προσαρμοστικότητα των ΜμΕ παραμένει χαμηλή και άνισα κατανεμημένη μεταξύ των κλάδων και των περιοχών. Η εργασία καταλήγει ότι απαιτείται συνδυασμός στοχευμένων πολιτικών, ενίσχυσης χρηματοδοτικών εργαλείων, ψηφιοποίησης, ανάπτυξης ικανοτήτων και περιφερειακού σχεδιασμού, ώστε οι ΜμΕ να αποκτήσουν ανθεκτικότητα απέναντι στις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις της κλιματικής κρίσης.This dissertation examines the vulnerability and adaptive capacity of Small and Medium-Sized Enterprises (SMEs) in Greece in the context of the climate crisis, with emphasis on the economic, institutional, and operational dimensions that shape their exposure to climate-related risks. SMEs constitute the backbone of the Greek economy, contributing significantly to employment and regional development. However, they exhibit particular vulnerability to physical disasters and transition risks, including changes in the regulatory framework, limited access to finance, and increasing sustainability requirements. The study is based on a literature review and an analysis of key findings published by the Bank of Greece, aiming to capture the scale and depth of the impacts of climate change on Greek SMEs. In parallel, it investigates the level of preparedness of enterprises to adopt adaptation practices, as well as the institutional barriers that hinder the implementation of effective solutions, such as restricted access to funding and the lack of technical support. To further examine the findings of the literature review, the Region of Thessaly is analyzed as a case study, focusing on SMEs affected by the Daniel storm in 2023. The empirical findings indicate that, although awareness of climate-related risks is gradually increasing, the adaptive capacity of SMEs remains low and unevenly distributed across sectors and regions. The dissertation concludes that enhancing SME resilience requires a combination of targeted public policies, strengthened financial instruments, digitalization, capacitybuilding initiatives, and regionally tailored planning, in order to enable SMEs to withstand current and future challenges posed by the climate crisis.