Η σκέψη της σχέσης. Για το βιβλίο: Μιχάλης Μπαρτσίδης (επιμ.), Διατομικότητα: κείμενα για μια οντολογία της σχέσης

Abstract

Ας μην μετρήσουμε τα λόγια μας. Ο τόμος που επιμελήθηκε ο Μιχάλης Μπαρτσίδης είναι ένα πολύ σημαντικό βιβλίο, μια συμβολή στα ελληνικά γράμματα, καθώς μας εισάγει στην έννοια και την προβληματική της διατομικότητας, αλλά και εισάγει την έννοια στην εγχώρια φιλοσοφική συζήτηση, την πολιτογραφεί. Αλλά η σημασία του δεν εξαντλείται σε αυτό. Δεν πρόκειται για ένα βιβλίο που απλώς παρακολουθεί, με κάποια χρονική υστέρηση, μια τάση της διεθνούς έρευνας· το βιβλίο μετέχει μιας τάσης αιχμής, σε πραγματικό χρόνο. Ως εκ τούτου, η επικαιρότητα του βιβλίου, με το πλέον ουσιαστικό νόημα, ο καίριος χαρακτήρας του, μόνο κατά συμβεβηκός περιορίζεται στα όρια που αναγκαστικά επιβάλλει η γλώσσα του: το βιβλίο θα μπορούσε επάξια να κυκλοφορούσε ταυτόχρονα στη διεθνή αγορά των ιδεών και των λόγων, και θα ήταν εξίσου σημαντικό. Όλα αυτά συμπυκνώνονται στην «Εισαγωγή» του τόμου, του ίδιου του Μιχάλη Μπαρτσίδη, ένα κείμενο περίπου 130 σελίδων, που κάλλιστα θα μπορούσε να συνιστά μια αυτοτελή μονογραφία για τη διατομικότητα σε όλες τις όψεις της, τις ποικίλες καταβολές της, την πολύπλευρη συνδιαλλαγή της με ολόκληρη την ιστορία της φιλοσοφίας, ξεκινώντας από τους προσωκρατικούς και φτάνοντας μέχρι τα πλέον πρόσφατα ρεύματα της σύγχρονης κριτικής σκέψης, πολλά από τα οποία τροφοδοτεί ευθέως. Αλλά επίσης, και ίσως κυρίως, όπως θα δούμε, είναι ένα κείμενο που αναδεικνύει τις επιτακτικές και απαράκαμπτες πολιτικές και ηθικές επιπτώσεις της έννοιας σήμερα. Πέραν αυτού του εισαγωγικού κειμένου, θα ήθελα να επισημάνω το «Σημείωμα για τη μετάφραση», που έπεται, της Λουκίας Μάνο-Χρηστίδη, της μεταφράστριας των περισσότερων κειμένων του βιβλίου. Το σημείωμα δεν είναι μόνο φιλολογικής, αλλά και φιλοσοφικής σημασίας: ένα μικρό, αλλά πυκνό και ουσιαστικό φιλοσοφικό δοκίμιο, το οποίο εν πολλοίς αποτυπώνει τη σπουδαία φιλοσοφική –και όχι μόνο γλωσσική– δουλειά που αντιπροσωπεύει η μετάφραση των κειμένων. Έχουμε λοιπόν, εκτός των άλλων, και ένα μεταφραστικό γεγονός, μεταφραστικό-φιλοσοφικό, που δεν πρέπει να παραλείψουμε να χαιρετίσουμε.Let us not count our words. The volume edited by Michalis Bartsidis is a very important book, a contribution to Greek letters, as it introduces us to the concept and problematic of interatomicity, but also introduces the concept into the domestic philosophical discussion, naturalizes it. But its significance is not exhausted in this. This is not a book that simply follows, with some temporal delay, a trend of international research; the book participates in a cutting-edge trend, in real time. Consequently, the book's relevance, in the most substantial sense, its crucial character, is only accidentally limited to the boundaries that language necessarily imposes: the book could worthily circulate simultaneously in the international market of ideas and discourses, and would be equally significant. All of this is condensed in the "Introduction" of the volume, by Michalis Bartsidis himself, a text of about 130 pages, which could very well constitute an autonomous monograph on interatomicity in all its aspects, its various origins, its multifaceted engagement with the entire history of philosophy, starting from the pre-Socratics and reaching the most recent currents of contemporary critical thought, many of which it directly nourishes. But also, and perhaps mainly, as we shall see, it is a text that highlights the urgent and unavoidable political and ethical implications of the concept today. Beyond this introductory text, I would like to point out the "Note on translation" that follows, by Loukia Mano-Christidis, the translator of most of the book's texts. The note is not only of philological, but also of philosophical significance: a small, but dense and substantial philosophical essay, which largely captures the important philosophical –and not only linguistic– work that the translation of the texts represents. We have therefore, among other things, also a translational event, translational-philosophical, which we should not fail to salute.