Η γυναικεία απασχόληση στην Ελλάδα την περίοδο της οικονομικής κρίσης (2009-2018)

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την εξέλιξη της γυναικείας απασχόλησης την περίοδο της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα (2009-2018). Σκοπός της παρούσας μελέτης αποτελεί η ανάδειξη των επιδράσεων της εν λόγω περιόδου στη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Για την βαθύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου ζητήματος πραγματοποιείται ανάλυση της ελληνικής κοινωνικής δομής, διερευνώντας την ταξική δομή των φορέων της μισθωτής απασχόλησης. Κατόπιν, παρουσιάζεται μια σύντομη ιστορική αναδρομή της γυναικείας παρουσίας στην απασχόληση από το 19ο αιώνα και έπειτα, φθάνοντας έως την περίοδο πριν την εκδήλωση της κρίσης. Έπειτα, εξετάζεται σε μεγαλύτερο βάθος η διάρθρωση της γυναικείας απασχόλησης κατά τις τελευταίες δεκαετίες (1991-2021) και, ιδίως, κατά την περίοδο των μνημονίων. Ύστερα, πραγματοποιείται συγκριτική ανάλυση της Ελλάδας με άλλες χώρες της Νότιας Ευρώπης, ώστε να καταγραφούν οι συγκλίσεις και οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών όσον αφορά τη διαμόρφωση της γυναικείας απασχόλησης την περίοδο εκείνη. Τέλος, παρουσιάζεται μια αποτίμηση της εφαρμογής των πολιτικών ισότητας την υπό μελέτη περίοδο και, επιπλέον, διατυπώνονται ορισμένες προτάσεις για την ενίσχυση της ισότητας των φύλων στην απασχόληση. Για τη συγγραφή της παρούσης εργασίας πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική επισκόπηση του συγκεκριμένου ζητήματος, όπου μελετήθηκε ενδελεχώς τόσο η ελληνική όσο και η διεθνής βιβλιογραφία. Επίσης, υλοποιήθηκε επεξεργασία στατιστικών δεδομένων, η οποία αποτελείται από πίνακες και διαγράμματα με καταγραφή της απασχόλησης και κατανομής των καθεστώτων απασχόλησης σε ποσοστιαίες αναλογίες. Τα δεδομένα αντλήθηκαν κυρίως από τον Διεθνή Οργανισμό Εργασίας (ILO), την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και την Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (Unece). Η διαγραμματική απεικόνιση αναπαριστά πιο άμεσα και με σαφήνεια την κατανόηση της εξέλιξης της γυναικείας απασχόλησης και τον τρόπο κατανομής των γυναικών στα διάφορα επαγγελματικά καθεστώτα. Τέλος, να σημειωθεί ότι η περίοδος της λιτότητας οδήγησε σε επιμέρους διαφοροποιήσεις τη δομή της γυναικείας απασχόλησης. Μάλιστα, η αδυναμία ένταξης των γυναικών στην αγορά εργασίας, η άνιση πρόσβασή τους σε διευθυντικές θέσεις, η μειωμένη δυνατότητα επαγγελματικής ανέλιξης και η απασχόλησή τους σε ευέλικτες μορφές απασχόλησης, αποτελούσαν διαχρονικό πρόβλημα στη χώρα, που όμως εντάθηκαν εκείνη την περίοδο. This thesis examines the evolution of female employment during the economic crisis in Greece (2009-2018). The purpose of this study is to highlight the effects of this period on women's participation in the labor market. To gain a deeper understanding of this issue, an analysis of Greek social structure is carried out, investigating the class structure of wage-earning entities. This is followed by a brief historical overview of women's participation in employment from the 19th century onwards, up to the period before the crisis. Next, the structure of female employment over the last decades (1991-2021) is examined in greater depth, particularly during the period of the memoranda. Next, a comparative analysis of Greece with other Southern European countries is carried out in order to record the convergences and divergences between countries in terms of the formation of female employment during that period. Finally, an assessment of the implementation of equality policies during the period under review is presented and, in addition, a number of proposals are made to strengthen gender equality in employment. In order to write this paper, a literature review of the specific issue was conducted, thoroughly examining both Greek and international literature. Statistical data was also processed, consisting of tables and diagrams recording employment and the distribution of employment statuses in percentage ratios. The data was mainly drawn from the International Labour Organization (ILO), the Hellenic Statistical Authority (ELSTAT), the Ministry of Labour and Social Security, and the United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). The diagrammatic representation provides a more direct and clear understanding of the evolution of female employment and the distribution of women across different occupational categories. Finally, it should be noted that the period of austerity led to individual differences inthe structure of female employment. In fact, the inability of women to enter the labor market, their unequal access to management positions, their reduced opportunities for career advancement, and their employment in flexible forms of employment were long-standing problems in the country, but they intensified during that period.