«Έπειτα γήπεδο, στοιχήματα, καυγάς» : δράσεις και αντιδράσεις κοινωνίας και πολιτικών φορέων στην ίδρυση του ΟΠΑΠ και την κυκλοφορία του ΠΡΟΠΟ (1958–1959)

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο ίδρυσης του Οργανισμού Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου (ΟΠΑΠ) και την κυκλοφορία του ΠΡΟΠΟ στην Ελλάδα, εστιάζοντας στις κοινωνικοπολιτικές αντιδράσεις που προκάλεσε η θεσμοθέτηση ενός κρατικά ελεγχόμενου τυχερού παιχνιδιού κατά την περίοδο 1958-1959. Στόχος της μελέτης είναι η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η ελληνική κοινωνία, τα πολιτικά κόμματα και οι θεσμικοί φορείς προσέλαβαν και ερμήνευσαν ένα νέο φαινόμενο, που συνδύαζε τον αθλητισμό, τη διασκέδαση και το οικονομικό ρίσκο. Μέσα από την ανάλυση πρωτογενούς αρχειακού υλικού. Η εργασία φιλοδοξεί να αναδείξει τις αντιφάσεις, τις ηθικές ανησυχίες και τις πολιτικές στοχεύσεις που συνόδευσαν τη γέννηση του θεσμού. Ενώ παράλληλα, η μελέτη αποκαλύπτει, πως οι πρώτες αντιδράσεις της κοινής γνώμης ήταν αμφίθυμες: ένα τμήμα της κοινωνίας υποδέχθηκε το ΠΡΟΠΟ ως μέσο οικονομικής ελπίδας και ενίσχυσης του ελληνικού αθλητισμού, ενώ ένα άλλο εξέφρασε φόβους για ηθική διαφθορά και κοινωνικό εκφυλισμό, ιδίως μεταξύ των νέων. Οι απόψεις αυτές εκφράστηκαν μέσα από τον Τύπο της εποχής, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το δημοψήφισμα του περιοδικού Εικόνες και τα άρθρα των εφημερίδων Ελευθερία και Αυγή. Ταυτόχρονα, θεσμικοί φορείς όπως η Ανώτατη Συνομοσπονδία Συλλόγων Γονέων Μαθητών Ελλάδος και η Πανελλήνια Ένωση Πρακτόρων Εθνικού Λαχείου ανέδειξαν διαφορετικές διαστάσεις του ζητήματος, από την ηθική αγωνία για τη νεολαία έως τα οικονομικά συμφέροντα επαγγελματικών κλάδων. Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε στη Βουλή τον Απρίλιο του 1959, όπου η ΕΔΑ άσκησε έντονη κριτική για τον «κρατικό τζόγο», ενώ η κυβέρνηση υπερασπίστηκε το ΠΡΟΠΟ ως μέσο κοινωνικής και αθλητικής προόδου. Με τα σχετικά συμπεράσματα να αποτελούν το επιστέγασμα της μελέτης.This thesis examines the social and political framework surrounding the establishment of the Greek Organization of Football Prognostics (OPAP) and the introduction of the football betting game PROPO in Greece, focusing on the sociopolitical reactions provoked by the institutionalization of a state-controlled game of chance during the period 1958–1959. The main objective of the study is to investigate how Greek society, political parties, and institutional actors perceived and interpreted a new phenomenon that combined sports, entertainment, and economic risk. Through the analysis of primary archival material, the research seeks to reveal the contradictions, moral concerns, and political motivations that accompanied the emergence of the institution. The study shows that early public reactions were deeply ambivalent: part of society welcomed PROPO as a means of economic hope and as a mechanism for supporting Greek athletics, while others expressed fears of moral corruption and social decay, particularly among the youth. These perceptions were reflected in the press of the time, with characteristic examples including the Eikones magazine poll and the articles of Eleftheria and Avgi newspapers. At the same time, institutional bodies such as the Supreme Confederation of Parents’ Associations of Greek Pupils and the Panhellenic Union of National Lottery Agents highlighted distinct aspects of the issue—from moral anxiety about youth behavior to the economic interests of professional groups. Secondly, The public debate culminated in Parliament in April 1959, when members of the United Democratic Left (EDA) strongly criticized PROPO, denouncing it as a form of “state gambling” that undermined social ethics, while the government defended it as an instrument of modernization and athletic development. By juxtaposing these conflicting discourses, the study reveals the complexity of a phenomenon that transcended the boundaries of sports and leisure, reflecting broader social and ideological tensions in post–Civil War Greece.