Lobbying και καλή διακυβέρνηση: το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο και οι διεθνείς καλές πρακτικές

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το φαινόμενο του lobbying και τη σχέση του με τις αρχές της καλής δΙακυβέρνησης στο πλαίσιο του New Public Management (NPM), με ιδιαίτερη έμφαση στο ελληνικό θεσμικό περιβάλλον. Κεντρικός στόχος είναι η ανάλυση του Ν.4964/2022, που εισήγαγε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα ολοκληρωμένο σύστημα ρύθμισης των δραστηριοτήτων άσκησης επιρροής, και η σύγκρισή του με διεθνείς καλές πρακτικές από τις Ηνωμένες ΠολΙτείες, τον Καναδά, την Ευρωπαϊκή Ένωση καΙ τη Γαλλία. Η έρευνα βασίζεται σε συγκρΙτΙκή θεσμΙκή ανάλυση και στη μελέτη πολΙτΙκής δΙακυβέρνησης, επιδιώκοντας να αναδείξει πώς το lobbying, όταν είναι θεσμικά ρυθμισμένο, μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο δημοκρατΙκής συμμετοχής και όχι ως πεδίο αθέμιτων επιρροών. Παράλληλα, αναλύεται η σύνδεση του lobbying με την λογοδοσία, τη δΙαφάνεΙα καΙ τον εσωτερΙκό έλεγχο, όπως αυτοί ορίζονται από το ΝPM και τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης. Η εργασία εντοπίζει τα κύρια προβλήματα εφαρμογής στην Ελλάδα, περιορισμένη διοικητική ικανότητα, κατακερματισμό αρμοδιοτήτων και πολιτισμική δυσπιστία, και προτείνει συγκεκριμένα εργαλεία καΙ πολΙτΙκές για την ενίσχυση του συστήματος: βελτίωση της ψηφιακής διαλειτουργικότητας, εκπαίδευση δημοσίων λειτουργών, ενίσχυση της ΕΑΔ, και καθιέρωση δεικτών απόδοσης. Συμπερασματικά, υποστηρίζεται ότι η θεσμική ωρίμανση του lobbying αποτελεί αναγκαίο βήμα εκδημοκρατΙσμού καΙ εκσυγχρονΙσμού της δημόσΙας δΙΟίκησης. Η Ελλάδα, αξιοποιώντας τα διεθνή παραδείγματα, μπορεί να αναπτύξει ένα υβρΙδΙκό μοντέλο θεμΙτής επΙρροής, που θα ενισχύει τη διαφάνεια, την εμπιστοσύνη και τη θεσμική αξιοπιστία του κράτους. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η θεσμοθέτηση της άσκησης επιρροής αποτελεί κρίσιμο βήμα για την ενίσχυση της δημοκρατίας, εφόσον συνοδεύεται από αποτελεσματικούς μηχανισμούς εποπτείας, εκπαίδευσης και λογοδοσίας. Η εργασία προτείνει συγκεκριμένα μέτρα ενσωμάτωσης και βελτίωσης του πλαισίου, ώστε η Ελλάδα να εξελιχθεί σε πρότυπο καλής διακυβέρνησης στη Νότια Ευρώπη.This postgraduate dissertation explores the phenomenon of lobbying and its connection to the principles of good governance within the framework of New Public Management (NPM), focusing on the Greek institutional system. The main objective is to analyze Law 4964/2022, which introduced for the first time in Greece a comprehensive regulatory framework for lobbying activities, and to compare it with international best practices from the United States, Canada, the European Union, and France. Using a comparative institutional approach and elements of public policy analysis, the study demonstrates that lobbying, when properly regulated, can operate as a legitimate mechanism of democratic participation rather than as a source of undue influence. It further examines how lobbying relates to accountability, transparency, and internal control, as defined by the principles of NPM and good governance. The research identifies key challenges in Greece — limited administrative capacity, fragmented responsibilities, and a culture of mistrust — and proposes concrete policy recommendations: enhancing digital interoperability, training public officials, strengthening the National Transparency Authority, and establishing performance indicators. Overall, the study argues that the institutional maturity of lobbying constitutes an essential step towards democratization and modernization of Greek public administration. By adopting successful international practices, Greece can establish a hybrid model of transparent and participatory lobbying, promoting integrity, efficiency, and public trust in governance. Findings indicate that the institutionalization of lobbying is a crucial step towards democratic enhancement, provided it is supported by effective mechanisms of oversight, education, and accountability. The paper offers concrete proposals for the integration and improvement of the framework, aiming for Greece to become a model of good governance in Southern Europe.