«Εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας στην Ελλάδα τον 21ο αιώνα: φαινομενολογία και αντιμετώπιση»

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας στην Ελλάδα τον 21ο αιώνα, αναδεικνύοντας τη φαινομενολογία τους και την αντιμετώπισή τους. Σκοπός της μελέτης είναι η αποτύπωση της εξέλιξης αυτών των εγκλημάτων κατά την περίοδο 2000-2024, μέσα από ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα, αξιοποιώντας τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις κλοπές με διαρρήξεις και στις ληστείες. Η ανάλυση ερμηνεύεται υπό το πρίσμα βασικών εγκληματολογικών θεωριών και συνδέεται με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες της εξεταζόμενης περιόδου, όπως η οικονομική και η πανδημική κρίση. Παράλληλα, εξετάζεται η ποινική αντιμετώπιση των εγκλημάτων αυτών, μέσω του νομοθετικού πλαισίου, με παρουσίαση δεδομένων της δικαστικής στατιστικής για την περίοδο 2006-2010 από την ΕΛΣΤΑΤ, καταδεικνύοντας την εφαρμογή ποινών στην πράξη, καθώς και τη σημασία της πρόληψης μέσα από πρακτικές κοινωνικής και περιστασιακής πρόληψης που έχουν εφαρμοστεί στην Ελλάδα. Το ερευνητικό μέρος της εργασίας βασίζεται σε ποιοτική ανάλυση δικαστικών αποφάσεων του Αρείου Πάγου για διακεκριμένες κλοπές (2008-2016 & 2020) και ληστείες (2008-2010 & 2020). Η ανάλυση διερευνά τα διαθέσιμα ποιοτικά χαρακτηριστικά των εγκλημάτων αυτών, όπως έχουν αποτυπωθεί στις δικαστικές αποφάσεις, και τυχόν διαφοροποιήσεις στην ποινική μεταχείριση των δραστών. Από τα ευρήματα προκύπτει ότι δεν υπήρξαν ουσιώδεις διαφοροποιήσεις ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των εγκλημάτων και των δραστών μεταξύ των εξεταζόμενων περιόδων και συμφωνούν με τη φαινομενολογία που παρουσιάστηκε στο θεωρητικό μέρος. Αντιθέτως, η ποινική μεταχείριση διαφοροποιείται και προσαρμόζεται στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο χωρίς να αλλάζει η ουσία της πράξης. Τέλος, η εργασία υπογραμμίζει τη σημασία συνδυαστικών μέτρων πρόληψης και καταστολής για την ουσιαστική αντιμετώπιση των εγκλημάτων κατά της ιδιοκτησίας.This study investigates property crime in Greece during the 21st century, with particular emphasis on its phenomenology and the way it is addressed. The aim of the research is to capture the evolution of these crimes between 2000 and 2024, using both quantitative and qualitative data, and relying on official statistics from Hellenic Police, with a specific focus on burglaries and robberies. The analysis is interpreted through the lens of key criminological theories and is contextualized within the social and economic conditions of the period, including the economic and pandemic crises. Furthermore, the study investigates the criminal justice response to these offenses through changes in the legislative framework, with the presentation of official judicial statistics for the period 2006-2010 from ELSTAT, illustrating the application of sentences in practice, as well as the importance of prevention through social and situational prevention practices implemented in Greece. The empirical component of study is based on a qualitative analysis of Supreme Court decisions regarding aggravated burglaries (2008-2016 & 2020) and robberies (2008-2010 & 2020). The research examines both the available qualitative characteristics of these crimes, as reflected in the court decisions, and potential variations in the penal treatment of offenders. The findings indicate that the core qualitative characteristics of the crimes and the offenders did not show significant differences between the periods under study and correspond with the phenomenological patterns presented in the theoretical part. In contrast, the penal treatment of offenders varies and adjust to the current legislative framework, without altering the essence of the act. Overall, the study emphasizes the importance of combining preventive and enforcement measures for the effective management of property crimes.