Κράτος και εκκλησία : διακρίσεις και διαφοροποιήσεις πολιτών και πιστών

Abstract

Οι σχέσεις θρησκευτικής πίστης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων δοκιμάζονται στις περιπτώσεις, όπου το κράτος επιλέγει να ντύσει με κοσμικό τρόπο τη θρησκευτικήεξουσία. Η παραβίαση της προστασίας του ατομικού δικαιώματος της θρησκευτικήςελευθερίας είναι ένα πρόβλημα, που τίθεται με ιδιαίτερη ένταση στη χώρα μας, λόγω των στενά παραδοσιακά σχέσεων της Ορθόδοξης Εκκλησίας με το κράτος, σχέσεις οι οποίες παίρνουν τη μορφή αλληλεξαρτήσεων, αμοιβαίων υποχωρήσεων και αμφίδρομων εξουσιάσεων, ανάλογα τις εκάστοτε ιστορικές και κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Η διαπλοκή των δύο αυτών φορέων συνέτεινε, μέσα από διάφορες ιστορικές και κοινωνικές συγκυρίες, στην ευνοϊκή αντιμετώπιση της «επικρατούσας» Ορθόδοξης θρησκείας και των επίσημων εκφραστών της, από τα θεσμοθετημένα όργανα της Πολιτείας και, επιπλέον, συνδέθηκε με την αποτυχία της ελληνικής έννομης τάξης, αναφορικά με την δημοκρατική επιταγή προστασίας του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας. Ο κρατικός προστατευτισμός, η εξουσιολαγνεία, ο αυταρχισμός, ο αυτάρεσκος απομονωτισμός, καθώς και η συνακόλουθη φυγή και στείρα εμμονή προς το παρελθόν, με την ταυτόχρονη προώθηση «εθνοσωτήριων» επιδιώξεων, αποτελούν μερικές από τις όψεις που συνθέτουν, σήμερα, την κρατικοπολιτική ιδεολογία, που ασκεί η επίσημη Ορθόδοξη Εκκλησία και η οποία αντίκειται στον οικουμενικό χαρακτήρα της. Η θρησκεία αντιμετωπίζεται ως κρατική ιδεολογία, που επιβάλλεται με τα δεκανίκια της δημόσιας εξουσίας, γεγονός που εκκόλαψε αλλά και ευνοεί, ακόμα και σήμερα, την πελατειακή αξιοποίηση της και την ανάπτυξη διαχειριστικών αντιλήψεων και πρακτικών από την πολιτική ηγεσία κατ' εξουσία.