Κατανοώντας τη διαφθορά

Abstract

Στο κείμενο, επιχειρείται η σκιαγράφηση του πλαισίου επιστημονικής προσέγγισης του φαινομένου της διαφθοράς, μέσω της διαχείρισης των τριών πυλώνων του, του εννοιολογικού, του πραγματολογικού και του υπολογιστικού. Η «ανακάλυψη» του φαινομένου της διαφθοράς τα τελευταία χρόνια, είναι γεγονός ότι οδήγησε σε συσκοτίσεις (επιστημονικές και μη), τόσο των εννοιολογικών αποδόσεων του φαινομένου, όσο και των αποτυπώσεων του πραγματολογικού του στοιχείου (μορφών του στην πράξη ανά χώρα ανά τον κόσμο), ακόμη δε περισσότερο σε επίπεδο πολιτικών διαχειρίσεων (όχι απαραίτητα αντιμετωπίσεων) των μορφών του φαινομένου ανά τον κόσμο. Συσκοτίσεις που προήλθαν από την τεράστια παραγωγή μελετών του πολυσχιδούς αυτού φαινομένου, από μελετητές ανά τον κόσμο υπηρετούντων διαφορετικές επιστημονικές πειθαρχίες. Με αυτές τις αφετηρίες, στο κείμενο καταγράφεται ο αξιακός βηματισμός μελέτης και ταυτόχρονα αποδέσμευσης των επιστημονικών προσεγγίσεων του πολυσύνθετου και πολυδιάστατου αυτού φαινομένου της διαφθοράς, από εννοιολογικούς περιορισμούς (κατάχρηση δημόσιας θέσης για όφελος, εγκλήματα διαφθοράς) και από εγκλωβισμούς προσεγγίσεων του φαινομένου μεταξύ αξόνων (σημαντικών βεβαίως για συγκεκριμένες μορφές του φαινομένου και για συγκεκριμένες χώρες ανά τον κόσμο), αυτών της ποινικής διάστασης και της οικονομικής επίπτωσης. Τα ζητήματα αυτά, ενισχύονται με την ανάλυση του τρίτου πυλώνα του φαινομένου της διαφθοράς, αυτού του υπολογιστικού (δείκτες μέτρησης), μέσω τόσο της συμβολής του στους άλλους δύο πυλώνες (με νέα ζητήματα όπως ο ιδεότυπος της διαφθοράς και ο homo corruptus), όσο και μέσω του συσχετισμού του φαινομένου της διαφθοράς, με κρίσιμα ζητήματα για τη σύγχρονη περίοδο των κρίσεων-μεταβάσεων, όπως αυτά της ανθρώπινης ανάπτυξης (που αναδεικνύουν δείκτες όπως ο δείκτης Αποτύπωμα Διαφθοράς).The text attempts to outline the framework of a scientific approach to the phenomenon of corruption, through the management of its three pillars: the conceptual, the factual, and the computational. The recent “discovery” of the phenomenon of corruption has indeed led to obscurities (scientific and otherwise), both regarding its conceptual definitions and the depictions of its factual elements (its forms in practice across different countries worldwide), and even more so at the level of political management (not necessarily the confrontation) of its forms around the world. These obscurities stem from the vast production of studies on this multifaceted phenomenon by researchers across the globe serving different scientific disciplines. Starting from these premises, the text records the axiological progression of studying—and simultaneously liberating—scientific approaches to this complex and multidimensional phenomenon of corruption from conceptual constraints (such as the notion of abuse of public office for personal gain or the classification of corruption crimes) and from the confinement of approaches within certain axes (important, of course, for specific forms of the phenomenon and for certain countries), such as the criminal dimension and the economic impact.

These issues are further enriched by the analysis of the third pillar of the corruption phenomenon, the computational one (measurement indices), both through its contribution to the other two pillars (introducing new considerations such as the ideal type of corruption and the homo corruptus), and through its association of the corruption phenomenon with critical issues of the contemporary era of crises and transitions, such as human development (highlighted by indicators such as the Corruption Footprint Index).