Τεχνητή Νοημοσύνη και δημόσιες συμβάσεις

Abstract

Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η διερεύνηση της αλληλεπίδρασης του θεσμού των δημοσίων συμβάσεων και των νέων τεχνολογιών και ιδίως της Τεχνητής Νοημοσύνης (εφ΄εξής «ΤΝ») εστιάζοντας στις πρόσφατες ρυθμιστικές εξελίξεις. Ειδικότερα, η εργασία διαρθρώνεται σε δυο μέρη, με το πρώτο να αναλύει την προμήθεια αξιόπιστων συστημάτων ΤΝ βάσει ισχύοντος θεσμικού ενωσιακού και εθνικού πλαισίου κατόπιν θέσης σε ισχύ της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (Κανονισμός 2024/1689) και του Ν. 4961/2022 αντιστοίχως, τις υποχρεώσεις των μερών καθώς και στις προκλήσεις που εγκυμονεί η εκάστοτε διαδικασία κτήσης αυτών. Περαιτέρω, γίνεται αναφορά στην προβληματική των τυποποιημένων συμβατικών ρητρών και των νέων τύπων συμβάσεων στην προσπάθεια διαρκούς ανατροφοδότησης από την αγορά και την ενίσχυση της καινοτομίας. Το δεύτερο μέρος της διπλωματικής εργασίας εμβαθύνει στην υιοθέτηση εργαλείων ΤΝ σε κάθε στάδιο των δημοσίων συμβάσεων, εκκινώντας από τον σχεδιασμό της διαδικασίας ανάθεσης έως και την εκτέλεση μίας σύμβασης. Παρά τα δειλά βήματα χρήσης των συναφών εργαλείων σε εθνικό ιδίως επίπεδο, αναδεικνύονται μέσω δικαιοσυγκριτικής προσέγγισης, οι ευρύτατες δυνατότητες που προσφέρουν για ουσιώδη αναμόρφωση του θεσμού μέσω πτυχών όπως η συλλογή και ανάλυση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο. Αναζητείται εν συνεχεία, η σχέση των εργαλείων ΤΝ με τις θεμελιώδεις αρχές των δημοσίων συμβάσεων, όπως αυτές αποκρυσταλλώνονται στις Οδηγίες 23-25/2014/ΕΕ και τους Ν. 4412 και 4413/2016. Παρουσιάζονται έπειτα οι εγγενείς κίνδυνοι που απορρέουν από την άκριτη υιοθέτηση των σχετικών εργαλείων ΤΝ καθώς και προτεινόμενα μέσα πρόληψης αυτών, στα οποία συγκαταλέγεται η θεσμική περιφρούρηση και οι επενδύσεις σε υποδομές και δεξιότητες. Η εργασία καταλήγει στα συμπεράσματα υπογραμμίζοντας ότι η υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν αποτελεί αυτοσκοπό αλλά ένα μέσο για την καλύτερη ικανοποίηση των αναγκών γενικού συμφέροντος, όπως αυτές υπηρετούνται μέσω του θεσμού των δημοσίων συμβάσεων.This Master's thesis examines the interplay between the institution of public procurement and emerging technologies, particularly Artificial Intelligence (hereinafter referred to as “AI” ), with a focus on recent regulatory developments. More specifically, the thesis is structured in two parts, with the first analyzing the procurement of reliable AI systems based on the current EU and national regulatory framework following the entry into force of the Artificial Intelligence Act (Regulation 2024/1689) and (national) Law 4961/2022 respectively. The thesis identifies the obligations of the parties, as well as the challenges posed by the respective procurement procedures. Furthermore, it addresses the issues surrounding model contractual clauses and new contract types to ensure continuous market feedback and to foster innovation. The second part of the thesis delves into the adoption of AI tools at every stage of public procurement, starting from the design of award procedures to contract execution. Despite the tentative steps taken in their use, particularly at the national level, a comparative legal approach highlights the vast potential they offer for a fundamental reform of the (public procurement) institution through appropriate tools for real-time data collection and analysis. Subsequently, the thesis scrutinises the relationship between AI tools and the core principles of public procurement, as crystallized in Directives 2014/23/EU, 2014/24/EU, 2014/25/EU and (national) Laws 4412 and 4413/2016. It identifies the inherent risks associated with indiscriminate adoption of such systems and tools as well as proposed measures to prevent these risks, including institutional safeguards and investments in digital infrastructure and capacity building measures. The thesis concludes by emphasizing that the adoption of Artificial Intelligence is not an end per se but a means to enhance the needs of the public interest, as served through the institution of public procurement.