Τιμωρητικότητα και ανασφάλεια: Εμπειρική διερεύνηση στάσεων των φοιτητών ελληνικών πανεπιστημίων

Abstract

Σύμφωνα με τα πορίσματα της παρουσιαζόμενης έρευνας, επιβεβαιώνεται η διάκριση μεταξύ της συναρτώμενης με την κοσμοθεωρία τιμωρητικότητας και εκείνης που απορρέει από την ανασφάλεια και το φόβο του εγκλήματος. Οι διαστάσεις της τιμωρητικότητας συναρτώνται τόσο με τη σχετική με εγκληματικές συμπεριφορές εμπειρία όσο και με το αξιακό ιδεολογικό πλαίσιο των υποκειμένων. Στην πρώτη περίπτωση, το ζητούμενο είναι η ελαχιστοποίηση ή εκμηδένιση της πιθανότητας θυματοποίησης και, ως εκ τούτου, η τιμωρητικότητα συνδέεται με την ανασφάλεια και την αναζήτηση θεσμικών αλλά αποτελεσματικών «απαντήσεων» σε προβλήματα της καθημερινής ζωής. Η φυλάκιση ως η πλέον διαδεδομένη αλλά και ως η βαρύτερη από τις ισχύουσες ποινές, καταλαμβάνει την πρώτη θέση στις απαιτήσεις των τιμωρητικών πολιτών. Στη δεύτερη περίπτωση, το ζητούμενο είναι η ανασύσταση της πληγείσας από το έγκλημα μορφής της κοινωνίας και η τιμωρητικότητα συνδέεται, ως εκ τούτου, με την εκδικητική ανταπόδοση του κακού που προξένησε ο δράστης. Στην περίπτωση αυτή, ο φόβος του εγκλήματος δεν αποτελεί κυρίαρχο εξηγητικό παράγοντα της τιμωρητικότητας παραχωρώντας το ρόλο αυτό στην κοσμοθεωρία.According to the findings of the present research, the distinction is confirmed between punitiveness that is linked to a worldview and that which stems from insecurity and fear of crime. The dimensions of punitiveness are related both to individuals’ experiences with criminal behavior and to their value/ideological framework. In the first case, the primary concern is minimizing or eliminating the possibility of victimization; therefore, punitiveness is associated with insecurity and the search for institutional but effective “responses” to everyday life problems. Imprisonment, being the most widespread and also the most severe of existing penalties, holds the top position in the demands of punitive citizens. In the second case, the main concern is the restoration of a form of society harmed by crime, and thus, punitiveness is linked to a retaliatory response to the harm caused by the offender. In this case, the fear of crime is not the dominant explanatory factor of punitiveness, with this role instead being assigned to one’s worldview.