Η προσφυγή της Ελλάδας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για την διευθέτηση του ζητήματος της υφαλοκρηπίδας με την Τουρκία: νομική διέξοδος ή στρατηγικός κίνδυνος

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το ενδεχόμενο προσφυγής της Ελλάδας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για τη διευθέτηση της ελληνοτουρκικής διαφοράς σχετικά με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), διερευνώντας κατά πόσο μια τέτοια επιλογή συνιστά νομική διέξοδο ή στρατηγικό κίνδυνο. Η διαφορά αυτή αποτελεί ένα από τα πλέον διαχρονικά και σύνθετα ζητήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, καθώς συνδυάζει νομικές, γεωγραφικές και γεωπολιτικές παραμέτρους σε μια περιοχή ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας, όπως το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος. Η εργασία αναλύει το νομικό πλαίσιο του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, με έμφαση στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982), τη σχετική διεθνή νομολογία και το καθεστώς των νησιών, καθώς και τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Παράλληλα, εξετάζονται οι πάγιες θέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, η ιστορική εξέλιξη της διαφοράς και οι συνέπειες της μακρόχρονης απουσίας οριοθέτησης, τόσο σε νομικό όσο και σε πολιτικο-στρατηγικό επίπεδο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη γεωπολιτική διάσταση της Ανατολικής Μεσογείου, στις ενεργειακές εξελίξεις και στον ρόλο τρίτων δρώντων, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Μέσα από ποιοτική ανάλυση πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, η εργασία αξιολογεί τα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους μιας δικαστικής προσφυγής, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι, αν και η προσφυγή στο ΔΔΧ μπορεί να ενισχύσει τη διεθνή νομιμοποίηση της ελληνικής θέσης, ενέχει και στρατηγικούς περιορισμούς που απαιτούν προσεκτική πολιτική και διπλωματική διαχείριση.This thesis examines the prospect of Greece resorting to the International Court of Justice (ICJ) for the settlement of its dispute with Turkey concerning the delimitation of the continental shelf and the Exclusive Economic Zone (EEZ), assessing whether such a course of action constitutes a legal solution or a strategic risk. The dispute represents one of the most enduring and complex issues in Greek foreign policy, combining legal, geographical, and geopolitical dimensions in a region of high strategic importance, namely the Aegean Sea and the Eastern Mediterranean. The study analyzes the legal framework governing maritime delimitation, focusing on the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS 1982), relevant international jurisprudence, and the legal status of islands, as well as the fundamental principles guiding equitable maritime boundary delimitation. At the same time, it explores the long-standing positions of Greece and Turkey, the historical evolution of the dispute, and the consequences arising from the prolonged absence of delimitation, both in legal terms and in the broader strategic context. Special emphasis is placed on the geopolitical dynamics of the Eastern Mediterranean, the role of energy resources, and the involvement of external actors such as the European Union and the United States. Through a qualitative analysis of primary and secondary sources, the thesis evaluates the potential benefits and risks of judicial settlement. It concludes that while recourse to the ICJ could enhance the international legitimacy of Greece’s legal position, it also entails strategic constraints and uncertainties that necessitate careful political and diplomatic consideration.