Η πολιτική αντίληψη της δικαιοσύνης στη θεωρία της δικαιοσύνης και τον πολιτικό φιλελευθερισμό του John Rawls

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συγκρότηση και τη νομιμοποίηση της πολιτικής αντίληψης της δικαιοσύνης στο έργο του John Rawls, από τη Θεωρία της Δικαιοσύνης έως τον Πολιτικό Φιλελευθερισμό. Αρχικά αναλύονται οι μεθοδολογικές βάσεις που θεμελιώνουν τη δικαιοσύνη ως ακριβοδικία, όπως η κριτική στον ωφελιμισμό, η θεωρία περί ηθικού προσώπου, η αναστοχαστική ισορροπία, η πρωταρχική θέση και τα πρωταρχικά αγαθά. Στη συνέχεια διερευνάται η μετάβαση από μια περιεκτική ηθική θεώρηση της δικαιοσύνης σε μια αυστηρά πολιτική κατασκευασιοκρατική προσέγγιση, μέσω της καντιανής κατασκευασιοκρατίας και της ρωλσιανής πολιτικής αναδιατύπωσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια των εύλογων δογμάτων, στα βάρη της κρίσης και στην επάλληλη συναίνεση, ως μηχανισμούς που καθιστούν δυνατή τη σταθερή συνεργασία σε μια πλουραλιστική δημοκρατική κοινωνία. Τέλος, αναλύεται η λειτουργία του δημόσιου λόγου και η σύλληψη του αγαθού ως ορθολογικότητας ως θεμελιώδη στοιχεία ενός πολιτικού πολιτισμού ικανού να νομιμοποιεί τις αρχές δικαιοσύνης. Η εργασία συμπεραίνει ότι, παρά τη μεθοδολογική μετατόπιση του Rawls, ο πυρήνας της δικαιοσύνης ως πρώτιστης αρετής των κοινωνικών θεσμών παραμένει σταθερός, ενώ η πολιτική αναδιατύπωση επιτρέπει τη νομιμοποίησή της σε συνθήκες βαθύ πλουραλισμού.This thesis examines the formation and justification of the political conception of justice in the work of John Rawls, from A Theory of Justice to Political Liberalism. It first analyzes the methodological foundations that support justice as fairness, including the critique of utilitarianism, the conception of the moral person, reflective equilibrium, the original position, and primary goods. It then explores the transition from a comprehensive moral doctrine of justice to a strictly political constructivist approach, drawing on Kantian constructivism and Rawls’s reformulation of it within a political framework. Special attention is given to the notions of reasonable comprehensive doctrines, the burdens of judgment, and the idea of overlapping consensus as mechanisms enabling stable cooperation in a pluralistic democratic society. Finally, the study examines the justificatory role of public reason and the idea of the good as rationality as central components of a political culture capable of legitimizing principles of justice. The thesis concludes that, despite Rawls’s methodological shift, the core claim that justice constitutes the first virtue of social institutions remains intact, while its political reconstruction allows for its justification under conditions of deep pluralism.