Η εφαρμογή του μοντέλου της κυκλικής βιοοικονομίας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Ποσοτική ανάλυση και στρατηγικές

Abstract

Σε ένα κόσμο περιορισμένων φυσικών πόρων, η χρήση ανανεώσιμων βιολογικών πόρων κρίνεται επιβεβλημένη, ώστε να εξασφαλιστεί η μελλοντική ύπαρξη των απαραιτήτων πρώτων υλών. Για να επιτευχθεί αυτό, ο σύγχρονος τρόπος παράγωγης και κατανάλωσης πρέπει να αλλάξει. Η οικονομία πρέπει να γίνει κυκλική, ώστε οι πρώτες ύλες και τα προϊόντα να επαναχρησιμοποιούνται. Ωστόσο, η μετάβαση σε μια κυκλική, βιώσιμη, και αποδοτική ως προς τους πόρους οικονομία, απαιτεί βαθιά και εκτεταμένη δράση. Με βάση τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, η μετάβαση αυτή δύναται να επέλθει μέσω της εφαρμογής του μοντέλου της Βιοοικονομίας, το οποίο προσφέρει καινοτόμες και βιώσιμες λύσεις που βασίζονται σε βιολογικούς πόρους, σε ένα ευρύ φάσμα τομέων της οικονομίας. Για την προώθηση της Βιοοικονομίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε τη Στρατηγική για τη Βιοοικονομία το 2012, την οποία επικαιροποίησε το 2018 και ανανέωσε στα τέλη του 2025. Τόσο η αρχική όσο και οι μετέπειτα στρατηγικές, έθεσαν στόχους για την επίτευξη των οποίων, κατάλληλα κριτήρια πρέπει να ικανοποιούνται. Ο προσδιορισμός των συντελεστών βαρύτητας των κριτηρίων αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της διαδικασίας. Η συνήθης προσέγγιση υιοθετεί την ίδια βαρύτητα στο σύνολο των κριτηρίων. Δεδομένου ότι η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία παρέχει τη δυνατότητα καθορισμού της βαρύτητας των κριτηρίων με βάση τη «σχετική σημασία» αυτών, η παρούσα μελέτη διερευνά την εφαρμογή της μεθόδου της Αναλυτικής Ιεραρχικής Διαδικασίας (ΑΙΔ) στον καθορισμό της βαρύτητας των κριτηρίων του Ευρωπαϊκού Έργου Horizon Europe «BIO2REG», που εστιάζει στο μοντέλο της Βιοοικονομίας. Η επιλογή της ΑΙΔ ως μεθόδου αξιολόγησης, βασίστηκε στο ότι αυτή αξιοποιεί τη σχετική θεώρηση των κριτηρίων, και έχει υιοθετηθεί με επιτυχία σε πολλές περιπτώσεις. Στο πλαίσιο διεξαγωγής της μελέτης, επιλέχθηκαν κριτήρια από ένα σύνολο κριτηρίων του ανωτέρω έργου, τα οποία αξιολογήθηκαν με εφαρμογή της ΑΙΔ μέσω ερωτηματολόγιου, από εταίρους του έργου και εμπειρογνώμονες στη Βιοοικονομία. Η αξιολόγηση με την ΑΙΔ κατέδειξε βελτιωμένα και πιο ορθολογικά αποτελέσματα, αποδεικνύοντας ότι η απόδοση συντελεστών βαρύτητας στα κριτήρια αποτελεί ζήτημα που χρήζει βαθύτερης αντιμετώπισης.In a world of limited natural resources, the use of renewable biological resources is considered to be imperative in order to ensure the future existence of essential raw materials. To achieve this, the modern way of production and consumption must change. The economy must become circular, so that raw materials and products are reused. However, the transition to a circular, sustainable, and resource-efficient economy requires deep and far-reaching action. Based on European guidelines, this transition can be achieved through the Bioeconomy model, which offers innovative and sustainable alternatives based on biological resources, in a wide range of sectors of the economy. To promote Bioeconomy, the European Commission adopted the Bioeconomy Strategy in 2012, which was updated in 2018 and renewed at the end of 2025. Both the initial and subsequent strategies set targets for the achievement of which specific criteria must be met. Determining the weight factors of the criteria is one of the most critical points of the process. The usual approach allocates the same weight on all criteria. Given that the international scientific literature provides the possibility of determining the weights of the criteria based on their «relative importance», this study explores the application of the Analytic Hierarchy Process (AHP) method in determining the weights of the criteria of the Horizon Europe «BIO2REG» Bioeconomy Project. The selection of the AHP as an assessment method was based on the fact that it utilizes the relative view of the criteria, as well as, that it has been successfully adopted in many cases of allocating criteria weights. In the context of conducting this study, criteria were selected from a set of criteria of the specific program, which were later evaluated by applying the AHP through a questionnaire, by partners of the «BIO2REG» consortium and other experts on Bioeconomy. The assessment demonstrated improved and more rational results in the AHP, proving that the allocation of weight factors to the criteria is an issue that needs to be addressed in more depth.