Η διερεύνηση του «πράσινου» προϋπολογισμού και των κινήτρων της Ε.Ε. για βιώσιμες επενδύσεις. Επιπτώσεις και ευκαιρίες στον ιδιωτικό τομέα

Abstract

Η διπλωματική εργασία διερευνά δύο κρίσιμα εργαλεία της βιώσιμης χρηματοδότησης, ήτοι τον «πράσινο» προϋπολογισμό και τις βιώσιμες επενδύσεις, τα οποία διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στην επίσπευση της κλιματικής μετάβασης, και εξετάζει την επίδρασή τους στον ιδιωτικό τομέα. Η διερεύνηση αυτή επιτυγχάνεται μέσω της ιστορικής ανασκόπησης της μετεξέλιξης του νομοθετικού και ρυθμιστικού πλαισίου της Ε.Ε. για την κλιματική αλλαγή, με κορωνίδα την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, ενώ ειδική εστίαση αποδίδεται στην πτυχή της βιώσιμης χρηματοδότησης ως «μοχλού» ενίσχυσης της ιδιωτικής και δημόσιας δράσης για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Αντικείμενο της διπλωματικής είναι η κάλυψη των εξελίξεων στο ρυθμιστικό πλαίσιο για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, η ανάδειξη της συμβολής του ιδιωτικού τομέα και δη του χρηματοπιστωτικού στην επίτευξη της πράσινης μετάβασης της Ε.Ε. υπό το πρίσμα των εξεταζόμενων εργαλείων, καθώς και η αποτίμηση της διευκόλυνσης της ιδιωτικής χρηματοδότησης για βιώσιμες επενδύσεις. Η παραδοχή της μεταπτυχιακής εργασίας είναι ότι η κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα, μέσα από την προώθηση της διαφάνειας και της λογοδοσίας, την ενδυνάμωση της συνοχής και τη διαμόρφωση ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για τις βιώσιμες επενδύσεις, αποτελεί την ενδεδειγμένη πρακτική για την επίσπευση της μετάβασης. Η παραδοχή αυτή στηρίζεται στα πορίσματα που προκύπτουν από την εξέταση του «πράσινου» προϋπολογισμού και των κινήτρων για τις βιώσιμες επενδύσεις και την επίδρασή τους στον ιδιωτικό τομέα, όπως αυτά αναλύονται στο δεύτερο και τρίτο μέρος της διπλωματικής. Η προσέγγιση αυτή παρέχει μια ολιστική εικόνα της δυναμικής σχέσης μεταξύ του ρυθμιστικού πλαισίου της Ε.Ε. και του τρόπου που ενθαρρύνονται οι επιχειρήσεις να προσαρμοστούν και αναδεικνύει τα περιθώρια βελτίωσης του κανονιστικού πλαισίου για τη δημιουργία ενός ανθεκτικού οικονομικού πλαισίου, ικανού να στηρίξει τη μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία.The thesis explores two crucial tools of sustainable finance - green budgeting and sustainable investments - which play a key role in accelerating the climate transition. This analysis is conducted through a historical review of the evolution of the EU’s legislative and regulatory framework for climate change, culminating in the European Green Deal, which constitutes the EU’s roadmap for achieving climate neutrality by 2050. Special emphasis is placed on sustainable finance as a key lever for strengthening both private and public action toward this goal. The objective of this thesis is to cover recent developments in the regulatory framework for sustainable finance, highlight the contribution of the private sector, and in particular the financial sector, to achieving the EU's green transition through the examined tools, and assess the effectiveness of private finance facilitation for sustainable investments. The core assumption of this thesis is that mobilizing the private sector through the promotion of transparency and accountability, the enhancement of coherence, the creation of a favorable environment for sustainable investments is the most effective approach for accelerating the transition. This assumption is supported by findings derived from the analysis of green budgeting and the incentives for sustainable investments and their impact on the private sector, as examined in the second and third part of the thesis. This approach provides a holistic perspective on the dynamic relationship between the EU’s regulatory framework and the way in which businesses are encouraged to adapt their strategies and practices, while also identifying opportunities for regulatory improvements to foster a resilient economic system capable of supporting the transition to a climate-neutral economy.