Καλή νομοθέτηση και ο ρόλος των εργαλείων συμμετοχικής δημοκρατίας στην ενίσχυση αυτής-διαβούλευση, λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το πλαίσιο της καλής νομοθέτησης και τον τρόπο με τον οποίο τα εργαλεία συμμετοχικής δημοκρατίας ενισχύουν την ποιότητα, τη διαφάνεια και τη νομιμοποίηση του νομοθετικού έργου, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στην Ελλάδα. Για την επίτευξη αυτού, πραγματοποιείται δευτερογενής έρευνα, μέσω της παράλληλης ανασκόπησης της ακαδημαϊκής διεθνούς βιβλιογραφίας και του ευρωπαϊκού και ελληνικού νομοθετικού πλαισίου. Η επιλογή της συγκεκριμένης μεθοδολογίας, έγινε με στόχο την συστηματική συγκέντρωση της υπάρχουσας γνώσης και την παρουσίαση της με δομημένο τρόπο, προκειμένου να εξαχθούν συμπεράσματα που θα συνεισφέρουν, τόσο στην ακαδημαϊκή μελέτη, όσο και στην βελτίωση της λειτουργίας και αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης. Η ανάλυση, επικεντρώνεται στη διασύνδεση των αρχών της καλής νομοθέτησης με τους θεσμούς της δημόσιας διαβούλευσης, της Λαϊκής Νομοθετικής Πρωτοβουλίας και της Eυρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, ως μηχανισμούς ενεργού συμμετοχής των πολιτών στη διαμόρφωση πολιτικών και νόμων. Κατόπιν της ανάλυσης της μεθοδολογίας της έρευνας που αναπτύσσεται στο πρώτο κεφάλαιο, ακολουθεί αποσαφήνιση της έννοιας της καλής νομοθέτησης και της συμμετοχικής δημοκρατίας, με επισκόπηση του εθνικού και ενωσιακού νομοθετικού πλαισίου. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται ανασκόπηση της ελληνικής και ξενόγλωσσης βιβλιογραφίας, σχετικά με την διαβούλευση, την ΛΝΠ και την ΕΠΠ, με παρουσίαση της νομοθετικής βάσης τους, του σκοπού και του ρόλου που διαδραματίζουν για την ενίσχυση της καλής νομοθέτησης, καθώς και των θεσμικών και άλλων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν στην εφαρμογή τους. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο συνοψίζονται τα συμπεράσματα της έρευνας και προσδιορίζονται περιορισμοί που ανέκυψαν κατά την μελέτη του θέματος, η συνεισφορά της εργασίας, καθώς και προτάσεις για τυχόν μελλοντική έρευνα. Στο σύνολό της, η εργασία αναδεικνύει την λειτουργία των εργαλείων αυτών ως πολλαπλασιαστών ποιότητας της νομοπαραγωγικής διαδικασίας, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη καλλιέργειας κουλτούρας συμμετοχής των πολιτών και αντιμετώπισης των προκλήσεων όπως η περιορισμένη συμμετοχή, η ψηφιακή ανισότητα και η αποσπασματική εφαρμογή των αρχών καλής νομοθέτησης.

This thesis examines the legal framework of better regulation and how participatory democracy tools enhance the quality, transparency, and legitimacy of legislative work, both in the European Union and in Greece. To achieve this, secondary research is carried out through a parallel review of the international academic literature and the European and Greek legislative framework. The implementation of this methodology was chosen with the aim of systematically gathering existing knowledge and presenting it in a structured way, in order to draw conclusions that will contribute both to academic study and to improving the functioning and effectiveness of public administration. The analysis focuses on the interconnection between the principles of better regulation and public deliberation, Citizens' Legislative Initiative, and European Citizens' Initiative participatory democracy tools, as mechanisms for active citizen participation in policy and law-making. Following the analysis of the research methodology, developed in the first chapter, the concept of good lawmaking and participatory democracy is clarified, with an overview of the national and EU legislative framework. The third chapter reviews Greek and foreign literature on public deliberation, LNP and EPP, presenting their legislative basis, purpose, and role in promoting better regulation, as well as the institutional and other challenges they face in their implementation. Finally, the fourth chapter summarizes the conclusions of the research and identifies limitations that arose during the study of the topic, the contribution of the work, and suggestions for possible future research. Overall, the paper highlights the role of these tools as multipliers of quality in the legislative process, while emphasizing the need to foster a culture of citizen participation and address challenges such as limited participation, digital inequality, and the fragmented application of good lawmaking principles.