Επιδραση των ενισχύσεων για την Έρευνα και Καινοτομία στις ελληνικές Περιφέρειες

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συμβολή των δημόσιων και ευρωπαϊκών ενισχύσεων στην ενίσχυση της Έρευνας, Ανάπτυξης & Καινοτομίας (ΕΑ) στο πλαίσιο της περιφερειακής ανάπτυξης στην Ελλάδα, με έμφαση στις Περιφέρειες Κρήτης και Δυτικής Μακεδονίας. Μέσα από τη μελέτη ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων, αναλύονται οι επιδόσεις των δύο περιφερειών σε βασικούς δείκτες ΕΑ, όπως το ύψος των δαπανών ΕΑ, η κατανομή του ανθρώπινου δυναμικού, η επιστημονική παραγωγή, οι τομείς εξειδίκευσης των διδακτορικών διατριβών, καθώς και οι επιδόσεις των επιχειρήσεων σε δράσεις καινοτομίας. Η εργασία επιδιώκει να αναδείξει τις χωρικές και θεσμικές διαφοροποιήσεις στην υλοποίηση πολιτικών ΕΑ, εστιάζοντας στον ρόλο των πανεπιστημιακών και ερευνητικών φορέων ως πυλώνων γνώσης, καινοτομίας και συνεργειών με τον παραγωγικό ιστό. Επιπλέον, καταγράφονται οι επιπτώσεις της συμμετοχής σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως το Horizon 2020, στην ενίσχυση της ερευνητικής δραστηριότητας και της διεθνούς συνεργασίας. Μέσω SWOT ανάλυσης για κάθε Περιφέρεια εντοπίζονται κρίσιμα σημεία, όπως τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, οι εσωτερικές αδυναμίες, οι εξωτερικές απειλές και οι αναδυόμενες ευκαιρίες. Οι συγκριτικές παρατηρήσεις τεκμηριώνουν την ανάγκη για υιοθέτηση στοχευμένων και εξειδικευμένων πολιτικών που να ανταποκρίνονται στις τοπικές ιδιαιτερότητες και στις στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης.This Master's thesis investigates the role of public and European support schemes in strengthening Research and Innovation (R&I) as a catalyst for regional development in Greece, with a particular focus on the Regions of Crete and Western Macedonia. Through the analysis of both quantitative and qualitative data, the study examines key R&I performance indicators, including expenditure levels, the structure of human capital, scientific output, fields of doctoral research, and business innovation activity. The research aims to shed light on the spatial and institutional disparities in the implementation of R&I policies, highlighting the central role of universities and research organizations as hubs of knowledge, innovation, and collaboration with local economies. Furthermore, it explores the impact of participation in European funding programs, such as Horizon 2020, on boosting research productivity and fostering international cooperation. By employing a SWOT analysis for each region, the study identifies critical factors such as competitive advantages, structural weaknesses, external threats, and emerging opportunities. The comparative approach underscores the importance of adopting place-based, targeted policy measures aligned with each region’s smart specialization strategy.