Η μεγάλη επιστροφή; Η προγραμματική εξέλιξη της ελληνικής ριζοσπαστικής Αριστεράς σε συγκριτική προοπτική (1980 – 2015)

Abstract

Στόχος της παρούσας διατριβής είναι η μελέτη της εξέλιξης του προγραμματικού λόγου της ριζοσπαστικής Αριστεράς στην Ελλάδα από το 1980 έως το 2015. Κεντρικό ερώτημααποτελεί το αν τα κόμματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς στην Ελλάδα διατηρούν τις προγραμματικές κατευθύνσεις και τις ιδεολογικές καταβολές των προκατόχων τους ή αν παρουσιάζουν αξιοσημείωτες αλλαγές. Χρησιμοποιώντας την ερευνητική μέθοδο της ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου εξετάζεται ο προγραμματικός λόγος των κομμάτων ΚΚΕ Εσωτερικού και της μετεξέλιξής του σε Ελληνική Αριστερά (ΕΑΡ), του Συνασπισμού της Αριστεράς, των Κινημάτων και της Οικολογίας (ΣΥΝ) και του Συνασπισμού της Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ) στη βάση πέντε αξόνων ανάλυσης: Οικονομία, Ευρώπη / Ευρωπαϊκή Ένωση, Κοινωνικό Κράτος,Πολιτισμικός Φιλελευθερισμός και Ιδεολογία. Ακολούθως, αναδεικνύεται η εξέλιξη, οι συνέχειες και οι τομές στον προγραμματικό λόγο της ριζοσπαστικής Αριστεράς, λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο που επέδρασαν η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2009 και το Δημοψήφισμα στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 2015. Τέλος, υποστηρίζεται ότι η ιδεολογία της ριζοσπαστικής Αριστεράς στην Ελλάδα συνιστά μία σύνθεση παλαιών προϋπαρχόντων στοιχείων και νέων. Ο κεντρικός ιδεολογικός/προγραμματικός πυρήνας των ΚΚΕ Εσωτερικού / ΕΑΡ παραμένει, με παραλλαγές, σταθερός και επηρεάζει τις ιδεολογικές, προγραμματικές και αξιακές επιλογές του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ. Ταυτόχρονα, ο ΣΥΝ και - περισσότερο - ο ΣΥΡΙΖΑ συνιστούν ριζοσπαστικοποιημένη εκδοχή και μετεξέλιξη της αξιακής – ιδεολογικής τους μήτρας που είναι το ΚΚΕ Εσωτερικού / ΕΑΡ.The aim of the present thesis is the study of the evolution of the programmatic discourse of the Radical Left in Greece during the years 1980 – 2015. The central question is whether the Greek Radical Left parties preserve the programmatic directions and ideological origins of their predecessors or present notable changes. Using the method of qualitative content analysis, the programs of the Greek Communist Party of the Interior (KKE Esoterikou) and its evolution to Greek Left (EAR) as well as Coalition of the Left, of Movements and Ecology (SYN) and Coalition of the Radical Left (SYRIZA) are examined through five axes of analysis; Economy, Europe / European Union, Social State, Cultural Liberalism and Ideology. Subsequently, the evolution, the continuities and the breathroughs in the programmatic discourse of the Radical Left are highlighted, taking into consideration the changes that happened in their programmatic discourse as a result of the global financial crisis of 2009 and the Referendum in Greece in July 2015. Finally, it is argued that the ideology of the Radical Left in Greece is a synthesis of old pre – existing elements in the political programs combined with new ones. The central ideological / programmatic core of the KKE Esoterikou / EAR remains, with variations, stable and influences the ideological, programmatic and value choices of SYN / SYRIZA. Simultaneously, SYN and – even more – SYRIZA constitute a radicalized version and development of their value – ideological matrix which is the KKE Esoterikou / EAR.