Οι οριοθετήσεις του λόγου και της εικόνας ανάμεσα στις ελευθερίες της έκφρασης και της εκδήλωσης του θρησκευτικού συναισθήματος: πρόσφατες ευρωπαϊκές εμπειρίες και πολιτικές

Abstract

Οι πρόσφατες δραματικές εμπειρίες που γνώρισαν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες από περιστατικά ακραίας βίας με θρησκευτική επίκληση, θέτουν επιτακτικά στην αντεγκληματική πολιτική το ζήτημα της επαναξέτασης των οριοθετήσεων ανάμεσα στα δικαιώματα της ελευθερίας της έκφρασης και της δημόσιας εκδήλωσης του θρησκευτικού συναισθήματος. Στην εργασία ξεκινώντας από μια διαχρονική ανάλυση του λόγου και της εικόνας ως αντικειμένων κοινωνικού ελέγχου σε αντιπαράθεση με τα εκάστοτε προστατευόμενα δικαιώματα θα επιχειρήσουμε να θέσουμε τους όρους με τους οποίους τίθεται σήμερα το ζήτημα. Στη συνέχεια μέσα από την ανάλυση πρόσφατων περιστατικών θρησκευτικής βίας θα εξετάσουμε τις άτυπες αντιδράσεις που εκφράστηκαν από την μαζική δράση των πολιτών αλλά και από την διαμόρφωση του πολιτικού λόγου. Επίσης θα αναφερθούμε στις πολιτικές κοινωνικού ελέγχου που εφαρμόστηκαν σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και στα καινούργια σημεία ισορροπίας ανάμεσα στην ελευθερία της έκφρασης και στην ελευθερία του θρησκευτικού συναισθήματος ιδίως στο πεδίο της καλλιτεχνικής έκφρασης. Η εργασία θα ολοκληρωθεί με την αποτίμηση των αντιδράσεων του άτυπου κοινωνικού ελέγχου και των μέτρων του επίσημου κοινωνικού ελέγχου μέσα στο πλαίσιο των πολυπολιτισμικών σύγχρονων δυτικών κοινωνιών.The recent dramatic experiences that Western societies have witnessed through incidents of extreme violence with religious invocation, urgently bring the matter of review of the delimination between the right of freedom in speech and the public expression of the religious feeling.In this paper, by beginning with a longitudinal analysis of speech and image,as a subject of social control, as opposed to the respective protected rights, we will try to set the terms in which this matter is handled in present days.Moreover, by analyzing recent incidents of religious violence that have taken place, we will examine the informal reactions expressed by the massive action of citizens but also the configuration of the political speech.We will also refer to the policies of social control thah have been implemented in National and European level and moreover to the freedom of speech and the freedom of the religious feeling particularly in the art field.This paper will be closed by valuating the informal social control along with the measures of the official social control that have been taken place, within the context of contemporary multicultural Western societies.