Συνέπειες της συγκρουσιακής ύφεσης και διαδικασίες κινηματικής ανασυγκρότησης

Abstract

Την τελευταία τριαντακονταετία επανέρχονται με συνέπεια στο δημόσιο λόγο συντηρητικές προτροπές για το «τέλος» της Ιστορίας διεθνώς (Fukuyama, 2022) και της Μεταπολίτευσης στην Ελλάδα, αμφισβητώντας επί της ουσίας τις μεταβολές που επιχειρήθηκαν ή πραγματώθηκαν για εμβάθυνση της δημοκρατίας, εκτός και εντός των συνόρων, ενώ οι συλλογικές επεξεργασίες για την προώθηση εναλλακτικών υποδειγμάτων διακυβέρνησης στον σύγχρονο δυτικό κόσμο καθίστανται ιδιαίτερα επείγουσες εξαιτίας των αδιεξόδων του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Οι κοινωνικοί αγώνες για την ανάσχεση ή την ανατροπή του από υποκείμενα σε κρίση, αν όχι σε κίνδυνο, λόγω του δημοκρατικού ελλείμματος στην Δύση, υπονομεύονται συστηματικά από τις εθνικές κι υπερεθνικές πολιτικές ελίτ και τους προπαγανδιστικούς τους μηχανισμούς. Το ίδιο συμβαίνει στη χώρα μας και σήμερα, σε μια εποχή κατά την οποία ομάδες και στρώματα της ελληνικής κοινωνίας, εξακολουθούν να πλήττονται από την τραυματική λιτότητα των Μνημονίων ύστερα από μια υπερδεκαετή, πολύπλευρη κρίση στην οποία προστέθηκαν οι αλλεπάλληλες επιπτώσεις της υγειονομικής, της ενεργειακής και της πληθωριστικής κρίσης, φανερώνοντας την παρακμή και συνάμα την αυταρχικότητα κυριαρχικών δομών, σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων και νέων πολεμικών συρράξεων. Για τους λόγους αυτούς επιλέγουμε να στρέψουμε το βλέμμα σε κινηματικούς δρώντες που, μέσα σε αυτό το παγκοσμιοποιημένο τοπίο των επικαλυπτόμενων κρίσεων, επιμένουν να κινητοποιούνται συλλογικά, βρίσκονται σε συγκρουσιακή τροχιά με την κυρίαρχη τάξη πραγμάτων και διεκδικούν συγκεκριμένες επιδιώξεις ανάλογα με το πεδίο δραστηριοποίησής τους, την εκάστοτε συγκυρία και τους τρόπους διαχείρισης των οργανωτικών και συμβολικών τους πόρων. Το έργο τους δυσχεραίνεται από τις συνέπειες της ύφεσης του τελευταίου κύκλου διαμαρτυρίας, τις οποίες θα εξετάσουμε μέσω πρωτογενών και δευτερογενών πηγών στην διπλωματική αυτή εργασία ανασυγκροτώντας παράλληλα την αντίστροφη διαδικασία για την ανάληψη συλλογικής δράσης. Στο πρώτο μέρος της εργασίας καταδεικνύουμε την αιτιώδη σχέση της κινηματικής ύφεσης με την διάψευση των πολιτικών προσδοκιών και τις πολλαπλές συνέπειές τους σε σημαντικές πτυχές του πολιτικού και κινηματικού βίου. Στο δεύτερο μέρος αναφερόμαστε σε προτάσεις για μια κινηματική ανασυγκρότηση, όπως προκύπτουν από τις θεωρήσεις των δρώντων σχετικά με τις προϋποθέσεις και τα εμπόδια της συλλογικής δράσης στην Ελλάδα του 2023. Στο τρίτο, συντομότερο, κεφάλαιο αντλούμε από την εμπειρία των «Ιουλιανών» του 1965 και από ορισμένες ομοιότητες με την πρόσφατη εμπειρία, αξιοποιώντας οφέλη της ιστορικής μνήμης, ώστε να παρατηρήσουμε το μέγεθος της κινηματικής ύφεσης και των μακροπρόθεσμων αρνητικών επιπτώσεών της ελλείψει μιας αποτελεσματικής πολιτικής διαχείρισης από τα κέντρα εξουσίας.Over the last thirty years, conservative calls for the "end" of history internationally (Fukuyama, 2022) and the Greek Metapolitefsi, essentially questioning the changes that were attempted or implemented to deepen democracy, both within and beyond Greece's borders, while collective efforts to promote alternative models of governance in the modern Western world are becoming particularly urgent due to the impasses of neoliberal capitalism. Social struggles to halt or overturn it by subjects in crisis, if not in danger, due to the democratic deficit in the West, are systematically undermined by national and supranational political elites and their propaganda mechanisms. The same is true in our country today, at a time when groups and strata of Greek society continue to be affected by the traumatic austerity of the Memoranda after more than a decade of multifaceted crisis, compounded by the successive effects of the health, energy, and inflation crises, revealing the decline and, at the same time, the authoritarianism of dominant structures, in a period of geopolitical realignments and new military conflicts. For these reasons, we choose to turn our attention to social movement actors who, within this globalized landscape of overlapping crises, insist on mobilizing collectively, find themselves on a collision course with the dominant order, and pursue specific goals depending on their field of activity, the circumstances at hand, and the ways in which they manage their organizational and symbolic resources. Their work is hampered by the consequences of the decline of the last cycle of protest, which we will examine through primary and secondary sources in this thesis, while reconstructing the reverse process for collective action. In the first part of the thesis, we demonstrate the causal relationship between the decline of the movement and the disappointment of political expectations and their multiple consequences on important aspects of political and movement life. In the second part, we refer to proposals for a movement reconstruction, as they emerge from the considerations of the actors regarding the conditions and obstacles to collective action in Greece in 2023. In the third, shorter chapter, we draw on the experience of the "July events" of 1965 and certain similarities with recent experience, taking advantage of the benefits of historical memory to observe the extent of the movement's decline and its long-term negative effects in the absence of effective policy management by the centers of power.