Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (FRONTEX) και οι ενέργειές του ως προς την έρευνα και τη διάσωση

Abstract

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής (FRONTEX) αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο ραγδαία αναπτυσσομένους Οργανισμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το έργο του συγκεκριμένου Οργανισμού έχει αυξήσει σημαντικά τις δυνατότητες της Ένωσης αναφορικά με τη φύλαξη των Ευρωπαϊκών Συνόρων, τη δίωξη του διασυνοριακού εγκλήματος αλλά και την προστασία των θεμελιωδών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με τα οποία το έργο του Οργανισμού πρέπει να ταυτίζεται απόλυτα. Ο σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι να αναδείξει το έργο του Οργανισμού σε ένα συγκεκριμένο τομέα, μεταξύ άλλων , στον οποίο ο Οργανισμός δραστηριοποιείται, αυτόν της έρευνας και διάσωσης (Search and Rescue), τη συμβολή του στις εθνικές αρχές των κρατών μελών αλλά και να ερευνήσει αν το έργο αυτό ασκείται αποτελεσματικά, τυχόν περιθώρια βελτίωσης αλλά και να καταλήξει σε προτάσεις περαιτέρω εξέλιξης για το μέλλον του Οργανισμού στον ίδιο τομέα. Προς το στόχο της αποτύπωσης των ανωτέρω, αρχικά, επιχειρείται μια γενική παρουσίαση του οργανισμού, τονίζοντας τη γέννηση, την ιστορική εξέλιξη του Οργανισμού απαντώντας στο πως φτάσαμε στην σημερινή μορφή του Οργανισμού. Επιπλέον, τονίζεται η νομική εξέλιξη πριν την θέση σε ισχύ του πιο πρόσφατου Κανονισμού που προσδιορίζει και καθορίζει τη λειτουργία του Οργανισμού σήμερα. Ακολούθως, στο δεύτερο κεφάλαιο η παρούσα έρευνα καταπιάνεται με τον ισχύοντα Κανονισμό, ο οποίος όπως θα δούμε επέφερε μεγάλες αλλαγές στην λειτουργία του Οργανισμού, αλλαγές που μπορούμε να πούμε ότι, εν πολλοίς, επέτρεψαν τη γέννηση του μόνιμου σώματος του Οργανισμού, εκ των σημαντικότερων εξελίξεων τα τελευταία χρόνια, στο επιχειρησιακό σκέλος όχι μόνο για τον Οργανισμό αλλά για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς το μόνιμο σώμα αποτελεί το πρώτο ένστολο σώμα της. Εν συνέχεια τονίζονται τα σημαντικότερα σημεία επί του Κανονισμού που προβλέπεται η δράση του FRONTEX για την έρευνα και διάσωση. Το τρίτο κεφάλαιο της εργασίας είναι αφιερωμένο στο διεθνές νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την έρευνα και διάσωση. Κατά συνέπεια παρατίθεται το σύνολο της διεθνούς νομοθεσίας, αναλύοντας κάθε νομικό κείμενο ξεχωριστά με σκοπό να αποτυπωθεί η συμβολή καθενός κειμένου στο συνολικό νομοθετικό πλέγμα που διέπει τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, όχι μόνο στην Ένωση και όχι μόνο για τον Οργανισμό που εξετάζεται, αλλά για το σύνολο των διεθνώς δρώντων. Στο τέταρτο κεφάλαιο, λοιπόν, αναλύεται η συμβολή του FRONTEX στην έρευνα και διάσωση. Για το σκοπό αυτό αρχικά γίνεται αναφορά στις αποστολές και επιχειρήσεις που συμμετέχει ο Οργανισμός, έτσι ώστε ο αναγνώστης να αποκτήσει μια πρώτη εικόνα από το επιχειρησιακό σκέλος. Ακολούθως, αναλύεται η συνεργασία με άλλους οργανισμούς και κράτη μέλη, καθώς πρέπει να τονιστεί ότι ο Οργανισμός κατά τη δράση του στον συγκεκριμένο τομέα δεν λειτουργεί ανεξάρτητα αλλά επικουρικά σε λοιπούς Οργανισμούς και κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τέλος, γίνεται αναφορά σε επιχειρήσεις οι οποίες έτυχαν διεθνούς προσοχής (Case Studies). Το πέμπτο κεφάλαιο της εργασίας είναι αφιερωμένο στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση άλλα και εσωτερικά στον Οργανισμό σε όλες τις επιχειρήσεις που λαμβάνουν χώρα σε αυτή και συνεπώς και στις επιχειρήσεις που περιλαμβάνουν έρευνα και διάσωση. Η προστασία των συγκεκριμένων δικαιωμάτων αποτελεί προτεραιότητα για το προσωπικό του Οργανισμού το οποίο εκπαιδεύεται και μετεκπαιδεύεται ετησίως για το σκοπό αυτό. Το συγκεκριμένο κεφάλαιο θα μας επιτρέψει να αξιολογήσουμε την αποτελεσματικότητα του FRONTEX ως προς την έρευνα και διάσωση, η οποία θα αναλυθεί στο έκτο κεφάλαιο της εργασίας. Στο έκτο κεφάλαιο, θα παρατεθούν οι χρησιμοποιούμενοι δείκτες και τα κριτήρια με βάση τα οποία θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα μας, θα γίνει η σύγκριση με το έργο έτερων Οργανισμών αλλά και θα αναλυθούν τα συνολικά αποτελέσματα και οι επιπτώσεις του έργου του. Στο ίδιο κεφάλαιο θα παρουσιαστούν τα πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα από την ομάδα εργασίας της Επιτροπής LIBE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον Οργανισμό, αλλά και της έρευνας του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή αναφορικά με τη δράση του Οργανισμού στο ναυάγιο της Πύλου. Στο έβδομο και τελευταίο κεφάλαιο, η έρευνα καταλήγει στα συμπεράσματα της, και τις αντίστοιχες προτάσεις για βελτίωση, εστιάζοντας στην αναθεώρηση των πολιτικών και πρακτικών αλλά και κάνοντας ορισμένες τελικές παρατηρήσεις και τονίζοντας μελλοντικές προοπτικές.The European Border and Coast Guard Organization (FRONTEX) is today one of the fastest growing Organizations in the European Union. The work of the specific Organization has significantly increased the Union's capabilities regarding the guarding of the European Borders, the prosecution of cross-border crime and the protection of fundamental and human rights, with which the work of the Organization must be completely identified.

The purpose of the specific work is to highlight the work of the Organization in a specific field, among others, in which the Organization is active, that of search and rescue (Search and Rescue), its contribution to the national authorities of the member states and also to investigate if this project is carried out effectively, any room for improvement but also to arrive at proposals for further development for the future of the Organization in the same field.

Towards the goal of capturing the above, initially, a general presentation of the organization is attempted, emphasizing the birth, the historical development of the Organization answering how we arrived at the current form of the Organization. In addition, the legal development prior to the entry into force of the most recent Regulation that identifies and determines the operation of the Organization today is highlighted.

Then, in the second chapter, this research tackles the current Regulation, which as we will see brought about major changes in the functioning of the Organization, changes that we can say that, to a large extent, allowed the birth of the permanent body of the Organization, among the most important developments in recent years, in the operational part not only for the Organization but for the entire European Union as the permanent body is its first uniformed body. Next, the most important points on the Regulation that provide for the action of FRONTEX for search and rescue are highlighted.

The third chapter of the paper is dedicated to the international legal and institutional framework for search and rescue. Consequently, the whole of international legislation is listed, analysing each legal text separately in order to capture the contribution of each text to the overall legislative framework governing search and rescue operations, not only in the Union and not only for the Organization under consideration, but for the set of international actors.

In the fourth chapter, therefore, FRONTEX's contribution to search and rescue is analysed. For this purpose, a reference is first made to the missions and operations in which the Organization participates, so that the reader can obtain a first picture of the operational part.

Next, the cooperation with other organizations and member states is analysed, as it must be emphasized that the Agency, in its action in the specific field, does not operate independently, but as an auxiliary to other organizations and member states of the European Union. Finally, reference is made to companies that have received international attention (Case Studies).

The fifth chapter of the work is dedicated to the protection of fundamental rights in the European Union and internally in the Organization in all operations that take place in it and therefore also in operations that include search and rescue. The protection of these rights is a priority for the Organization's staff, who are trained and retrained annually for this purpose. This specific chapter will allow us to evaluate the effectiveness of FRONTEX in terms of search and rescue, which will be analysed in the sixth chapter of the work.

In the sixth chapter, the indicators used and the criteria based on which we will reach our conclusion will be listed, the comparison will be made with the work of other Organizations and the overall results and effects of its work will be analysed. In the same chapter, the very interesting results of the LIBE Commission working group of the European Parliament for the Agency will be presented, as well as of the European Ombudsman's investigation regarding the Agency's action in the Pylos wreck.

In the seventh and final chapter, the research concludes its conclusions, and the corresponding proposals for improvement, focusing on the review of policies and practices but also making some final observations and highlighting future perspectives.