Τα εργαλεία της δημοσιονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ: ο αναδυόμενος ρόλος του ποινικού δικαίου στη διαμόρφωση της πολιτικής

Abstract

Η σχέση μεταξύ κράτους και φορολογίας υπήρξε διαχρονικά πυρήνας του πολιτικού και κοινωνικού συμβολαίου. Η φορολογία δεν είναι απλώς μέσο χρηματοδότησης δημοσίων δαπανών· είναι εργαλείο πολιτικής, έκφραση κρατικής βούλησης και, σε μεγάλο βαθμό, αντανάκλαση της φιλοσοφίας διακυβέρνησης κάθε πολιτικής οντότητας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου η έννοια της κυριαρχίας αποκτά νέο νόημα υπό το φως της ολοένα στενότερης ολοκλήρωσης, η φορολογία αναδεικνύεται σε πεδίο ιδιαίτερης σημασίας, όχι μόνο ως ρυθμιστική αρμοδιότητα αλλά και ως μέσο έκφρασης του ευρωπαϊκού πολιτικού προτάγματος. Η χρήση εργαλείων ποινικού χαρακτήρα, όπως η Οδηγία PIF και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), καταδεικνύει την ανάδυση ενός κανονιστικού πλαισίου όπου η συμμόρφωση στην ευρωπαϊκή δημοσιονομική τάξη ενισχύεται μέσα από ενωσιακές κυρώσεις. Η εργασία διερευνά τη βαθμιαία μετατόπιση από την εθνική προς την υπερεθνική φορολογική κυριαρχία, αναδεικνύοντας τη νομική και πολιτική δυναμική της ποινικής εναρμόνισης σε έναν τομέα όπου τυπικά δεν αναγνωρίζεται ως ενωσιακή αρμοδιότητα: την άμεση φορολογία.The relationship between the state and taxation has historically formed the core of the political and social contract. Taxation is not merely a tool for financing public expenditure; it is a policy instrument, a manifestation of sovereign will, and a reflection of each polity’s philosophy of governance. Within the European Union, where sovereignty takes on new meaning under increasing integration, taxation emerges as a key field, not only of regulatory authority but also as a means of expressing the European political project. The use of criminal law tools, such as the PIF Directive and the European Public Prosecutor’s Office (EPPO), highlights the emergence of a normative framework in which fiscal compliance is reinforced through Union-level sanctions. This thesis explores the gradual shift from national to supranational fiscal sovereignty, illuminating the legal and political implications of criminal harmonisation in a field where the EU lacks formal competences: direct taxation.