«Η άνοδος και καθιέρωση του σοσιαλιστικού κινήματος (1848-1914): το πρόβλημα της βίας και οι κοινοβουλευτικές στρατηγικές στη σκέψη των K. Marx, F. Engels, Vl. Lenin, R. Luxemburg και K. Kautsky»

Abstract

Η εργασία εξετάζει τη θεμελιώδη διαλεκτική σχέση μεταξύ επαναστατικής βίας και κοινοβουλευτικού δρόμου στο διεθνές Σοσιαλιστικό Κίνημα κατά την περίοδο 1848-1914, μέσα από τη σκέψη των Karl Marx, Friedrich Engels, Karl Kautsky, Vladimir Lenin και Rosa Luxemburg. Μετά την αποτυχία των ευρωπαϊκών επαναστάσεων του 1848, η οικονομική ανάπτυξη της περιόδου 1850-1870 και η παράλληλη διεύρυνση του εκλογικού δικαιώματος δημιούργησαν νέες πολιτικές συνθήκες. Στις αναπτυγμένες βιομηχανικά χώρες με ισχυρή αστική δημοκρατία, το Σοσιαλιστικό Κίνημα εγκατέλειψε σταδιακά τη στρατηγική της επαναστατικής βίας χάριν του κοινοβουλευτικού αγώνα, θεωρώντας αυτόν προσφορότερο μέσο για τον κοινωνικό μετασχηματισμό. Οι Marx και Engels διατήρησαν μια ευέλικτη προσέγγιση, αναγνωρίζοντας τόσο το αναπόφευκτο της καταφυγής στην επαναστατική βία για την κοινωνικό μετασχηματισμό σε περιόδους κρίσεων, όσο και την αναγκαιότητα του κοινοβουλευτικού αγώνα ως μέσο πολιτικής ωρίμανσης του προλεταριάτου, ιδίως σε περιόδους καπιταλιστικής ανάπτυξης, όταν η επαναστατική διαδικασία βρίσκετε σε ύφεση. Ο Karl Kautsky, αρχικά υπερασπιστής της επαναστατικής φύσης της Σοσιαλδημοκρατίας, εξελίχθηκε προοδευτικά από επαναστάτη σε μεταρρυθμιστή. Τελικά το 1914 κατέληξε στο «Σοσιαλσοβινισμό», υποστηρίζοντας τις πολεμικές πιστώσεις εν όψει του Α΄ Π.Π. Αντίθετα, ο Vladimir Lenin διατήρησε και εμβάθυνε την επαναστατική παράδοση του μαρξισμού, αναπτύσσοντας τη θεωρία της «επαναστατικής κατάστασης» και την αναγκαιότητα συνδυασμού νόμιμων και παράνομων μορφών αγώνα. Η Rosa Luxemburg αναγνώρισε τη μαζική απεργία ως μορφή της επανάστασης και συνέδεσε την επαναστατική θεωρία με τη δημοκρατική πρακτική στον τρόπο εφαρμογής της «δικτατορίας του προλεταριάτου». Τελικά, η κρίση του 1914 αποκάλυψε δραματικά τις εσωτερικές αντιφάσεις του Σοσιαλιστικού Κινήματος της περιόδου αυτής. Τα Σοσιαλδημοκρατικά Κόμματα που είχαν αφοσιωθεί στον κοινοβουλευτικό αγώνα στάθηκαν ανίκανα να αναχαιτίσουν τη φρενίτιδα του εθνικισμού που κατέκλυζε τις χώρες τους και τάχθηκαν με τις αστικές κυβερνήσεις τους, οδηγώντας όμως τη Β΄ Διεθνή σε διάλυση. Η μελέτη καταδεικνύει την αναγκαιότητα μιας διαλεκτικής προσέγγισης που συνδυάζει την επαναστατική βία και τις μεταρρυθμιστικές στρατηγικές, ανάλογα με τις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες, διατηρώντας την επικαιρότητά της για το σύγχρονο Σοσιαλιστικό Κίνημα.

This paper examines the fundamental dialectic between revolutionary violence and the parliamentary path in the international Socialist Movement during the period 1848-1914, through the thinking of Karl Marx, Friedrich Engels, Karl Kautsky, Vladimir Lenin, and Rosa Luxemburg. After the failure of the European revolutions of 1848, the economic development of the period 1850-1870 and the parallel expansion of suffrage created new political conditions. In industrially developed countries with strong bourgeois democracy, the Socialist Movement gradually abandoned the strategy of revolutionary violence in favor of parliamentary struggle, considering it a more suitable means for social transformation. Marx and Engels maintained a flexible approach, recognizing both the inevitability of resorting to revolutionary violence for social transformation in periods of crisis, and the necessity of parliamentary struggle as a means of political maturation of the proletariat, especially in periods of capitalist development, when the revolutionary process is in decline. Karl Kautsky, initially a defender of the revolutionary nature of Social Democracy, progressively evolved from revolutionary to reformist. Finally in 1914 he ended up in "Social Chauvinism," supporting war credits in view of World War I. In contrast, Vladimir Lenin maintained and deepened the revolutionary tradition of Marxism, developing the theory of "revolutionary situation" and the necessity of combining legal and illegal forms of struggle. Rosa Luxemburg recognized the mass strike as a form of revolution and connected revolutionary theory with democratic practice in the implementation of the "dictatorship of the proletariat." Finally, the crisis of 1914 dramatically revealed the internal contradictions of the Socialist Movement of this period. The Social Democratic Parties that had devoted themselves to parliamentary struggle proved incapable of stemming the frenzy of nationalism that flooded their countries and sided with their bourgeois governments, leading however to the dissolution of the Second International. The study demonstrates the necessity of a dialectical approach that combines revolutionary violence and reformist strategies, depending on the respective historical conditions, maintaining its relevance for the contemporary Socialist Movement.