Οι αρχές της αξιοκρατίας, της ισότητας και της διαφάνειας στη στελέχωση του ανθρώπινου δυναμικού του ευρύτερου δημόσιου τομέα (μελέτες περίπτωσης Ελλάδα και Ευρώπη)

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι αρχές της αξιοκρατίας, της ισότητας και της διαφάνειας περιλαμβάνονται στο θεσμικό πλαίσιο της στελέχωσης του ανθρώπινου δυναμικού στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Επιπροσθέτως, μελετά την εφαρμογή αυτών μέσω των διαδικασιών που υιοθετούνται στα συστήματα προσλήψεων. Η εργασία εστιάζει κυρίως στην ελληνική δημόσια διοίκηση ενώ παραθέτει παράλληλα τα αντίστοιχα συστήματα της Κύπρου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αρχικά, αναλύεται το συνταγματικό και νομοθετικό πλαίσιο της Ελλάδας, το οποίο θέτει τις βάσεις για την αντικειμενική και αδιάβλητη επιλογή προσωπικού, μέσω θεσμών όπως το Α.Σ.Ε.Π. και διαδικασιών όπως ο ετήσιος προγραμματισμός προσλήψεων και οι πανελλήνιοι γραπτοί διαγωνισμοί. Παράλληλα, επισημαίνονται οι προκλήσεις που εξακολουθούν να υφίστανται, όπως η ύπαρξη των κατ’ εξαίρεση διαδικασιών, οι οποίες υπονομεύουν εν μέρει την ορθή εφαρμογή των αρχών αυτών. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι διαδικασίες στελέχωσης των δημοσίων διοικήσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και του τρόπου με τον οποίο έχουν ενσωματώσει τις αρχές της ισότητας, της διαφάνειας και της αξιοκρατίας σε αυτές. Η συγκριτική αυτή παράθεση συμβάλλει στην ανάδειξη ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ των συστημάτων, ενώ παράλληλα επισημαίνει πιθανές μεταρρυθμιστικές κατευθύνσεις για τη βελτίωση του ελληνικού μοντέλου διοίκησης. Τέλος, η εργασία καταδεικνύει ότι, παρά τα θεσμικά εχέγγυα και τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, η ουσιαστική εφαρμογή των αρχών της ισότητας, της αξιοκρατίας και της διαφάνειας απαιτεί τη συνεχή ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, σταθερό πολιτικό προσανατολισμό και διοικητική κουλτούρα που υποστηρίζει την ακεραιότητα και τη λογοδοσία. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε κατά την εκπόνηση της εργασίας είναι η βιβλιογραφική ανασκόπηση. Ως εκ τούτου, εξετάστηκαν νομοθετικά κείμενα, η ερμηνεία αυτών, επιστημονικά συγγράμματα, επιστημονικές δημοσιεύσεις και πρακτικά συνεδρίων. Στους περιορισμούς της έρευνας μπορεί να συμπεριληφθεί η έλλειψη ποσοτικών δεδομένων που θα συνέβαλαν στην ακρίβεια αυτής.This study investigates the application of the principles of meritocracy, equality, and transparency in the staffing and human resource management of the broader public sector, with a focus on Greece, Cyprus and the European Union. It examines the historical and institutional evolution of public sector recruitment, highlighting the challenges and successes in implementing fair and objective selection procedures. In Greece, the establishment of the Supreme Council for Civil Personnel Selection (ASEP) marked a significant turning point, enhancing transparency and merit-based recruitment, although occasional deviations and exceptions continue to occur. In Cyprus, the Public Service Commission ensures recruitment based on objective criteria and equal opportunities, with a strong emphasis on gender equality, transparency, and accountability. The European Union, through the European Personnel Selection Office (EPSO), upholds merit-based, ethical, and multicultural standards in staffing EU institutions. Through comparative analysis, this study identifies common structural features such as legally defined procedures, autonomous and independent selection authorities, and structured competitions, while also highlighting divergences and exceptions in practice. The findings underline that adherence to meritocracy, equality, and transparency is essential not only for ensuring justice and fairness in public employment but also for legitimizing administrative actions and maintaining public trust.