Η καταστροφή του περιβάλλοντος από επιχειρήσεις: η περίπτωση της Eldorado Gold στη Χαλκιδική

Abstract

Η παρούσα εργασία αποτελεί ένα εγχείρημα μελέτης των παραγόντων που συντελούν στην όξυνση της περιβαλλοντικής καταστροφής, με κύριο προσανατολισμό στη ζημιογόνο δράση των επιχειρήσεων πάνω στο περιβάλλον. Η ανάλυση θα περιλαμβάνει τόσο την κοινωνικο-οικονομική δομή του σύγχρονου κόσμου, όσο και την τοποθέτηση των περιβαλλοντικών βλαβών στο επίκεντρο της εγκληματολογικής σκέψης. Μέσα από αυτό, θα αναδειχθούν επίσης οι μηχανισμοί που δρουν προστατευτικά προς το περιβάλλον, κυρίως μέσα από τη δράση της αντεγκληματικής πολιτικής τόσο στο διεθνή χώρο, όσο και στην Ελλάδα, για να μπορέσουν να φωτιστούν τα ιδιαίτερα εκείνα σημεία που θα βοηθήσουν στην εξέταση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των έργων μεγάλης κλίμακας, όπως αυτό της εξόρυξης χρυσού και χαλκού στις Σκουριές Χαλκιδικής. Η εργασία εστιάζει στο αντικείμενο μελέτης της Πράσινης Εγκληματολογίας, μέσα από την έννοια του πράσινου και περιβαλλοντικού εγκλήματος, και στα ρεύματα σκέψης που τάσσονται υπέρ και κατά. Όσον αφορά το τελευταίο, θα αναπτυχθεί η επιχειρηματολογία σχετικά με τις καταστάσεις άρνησης, της ουδετεροποίησης και του «πρασινίσματος» των επιχειρήσεων, με σκοπό την ανάδειξη των μηχανισμών που εναντιώνονται με άμεσο ή με έμμεσο τρόπο στο φαινόμενο της περιβαλλοντικής καταστροφής. Εξηγώντας το κοινωνικο-οικονομικό πλαίσιο της περιβαλλοντικής καταστροφής, η θεωρητική βάση εκκινείται από τη Βιομηχανική Επανάσταση, συνεχίζοντας προς τις (μετα)νεωτερικές κοινωνίες και την ανάπτυξη του νεοφιλελευθερισμού και του οικονομικού εγκλήματος στην εποχή της διακινδύνευσης. Επιπλέον, θα γίνει αναφορά στις πρωτοβουλίες, τις συμβάσεις, και τις συμφωνίες που ισχύουν είτε διακρατικά, είτε διεθνώς, όπως επίσης και στην προστασία του περιβάλλοντος σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία. Η εξέταση της αντεγκληματικής πολιτικής θα αναδείξει ζητήματα δικαίου και περιβαλλοντικής δικαιοσύνης, ανισότητας και περιβαλλοντικού ρατσισμού, καθώς και το ευρύτερο θυματολογικό φάσμα που σχετίζεται με τα πράσινα εγκλήματα. Τέλος, θα μελετηθεί εκτενώς η υπόθεση της εξόρυξης στις Σκουριές της Χαλκιδικής, μέσω της δράσης της εταιρείας Eldorado Gold, με στόχο την εκτέλεση του μεταλλευτικού έργου εξόρυξης χρυσού και χαλκού. Η μελέτη επικεντρώνεται τόσο στην καταγραφή των μεταλλευτικών δραστηριοτήτων στη Βόρεια Ελλάδα, όσο και στις περιβαλλοντικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και οικονομικές επιπτώσεις τους, όπως επίσης και στα περιστατικά αντίδρασης απέναντι στην εκμετάλλευση του φυσικού περιβάλλοντος.The current study aims to investigate the factors contributing to environmental degradation, with a primary focus on the possible detrimental impact of business activities on the environment. The analysis will examine the socio-economic factors of the modern world as the key components of environmental harm, while also highlighting international and Greek actions and anti-crime policies that protect the environment. The study will explore the concepts of green and environmental crimes and the contradicting schools of thought that either support or oppose them. Specifically, an argument will be made in favor of the denial, neutralization, and "greenwashing" by businesses, revealing the possible mechanisms that are directly or indirectly linked to environmental destruction. Based on the socio-economic framework of environmental degradation, the environmental threats posed by the Industrial Revolution, (post)modern societies, neoliberalism, and white-collar crimes in the age of world risk society will be examined. Moreover, environmental protection policies under the Greek law, as well as initiatives, conventions, and agreements that could be applicable both transnationally and internationally, will be mentioned. Furthermore, anti-crime policies, environmental justice, inequality, and environmental racism will be discussed within the broader victimological spectrum related to green crimes. To that end, the recent mining activities in Skouries, Halkidiki, conducted by Eldorado Gold, will be used as a case study in order to explore the environmental, social, financial, and cultural impacts of exploiting the natural environment.