Νομικός πολιτισμός και αντιρατσιστικός νόμος: από την ιδιοτυπία των ΗΠΑ και στο βρετανικό πρότυπο στην ελληνική οπτική

Abstract

Η ψήφιση του αντιρατσιστικού νόμου τον Σεπτέμβριο του 2014 θα μπορούσε να αποτελέσει μια εύλογη αφορμή για τη συγγραφή του κειμένου που ακολουθεί. Η μακρά περίοδος κυοφορίας του σχετικού νομοσχεδίου, άλλωστε, αποτελεί αδιάψευστη μαρτυρία των ζητημάτων, ιδεολογικών και πολιτικών, που έθεσε η ποινική αντιμετώπιση πράξεων ή ενεργειών, που αποσκοπούν σε φυλετικές διακρίσεις, ρατσισμό και ξενοφοβία. Το άρθρο αυτό, όμως, έχει έναν πολύ ειδικότερο στόχο, καθόσον εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η αντιρατσιστική νομοθεσία μπορεί να επηρεάσει τη δημιουργία συνείδησης λογοκρισίας και αυτολογοκρισίας, σε συνδυασμό με το τι συμβαίνει ακριβώς επ’ αυτού στο Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και στις ΗΠΑ, στο πλαίσιο ερμηνείας της «Πρώτης Τροποποίησης» του αμερικανικού Συντάγματος περί της ελευθερίας του λόγου. Στοιχείο της μελέτης δεν είναι η ευρωπαϊκή (ηπειρωτική) αντίληψη για την αντιμετώπιση του ρατσισμού, αλλά η ιδιαίτερη λογική που έχει αναπτυχθεί στον αγγλοσαξωνικό χώρο και που σταδιακά επηρεάζει την ευρωπαϊκή ήπειρο.The adoption of the anti-racist law in September 2014 could be a reasonable occasion for the following text. The long gestation period of the relevant bill, moreover, is irrefutable evidence of the issues, ideological and political, raised by the criminal treatment of acts or actions aimed at racial discrimination, racism and xenophobia. This article, however, has a much more specific aim, in that it focuses on how anti-racist legislation can influence the creation of a consciousness of censorship and self-censorship, together with what is happening on this very issue in the UK and in the US, in the context of interpreting the First Amendment to the US Constitution on freedom of speech. The element of the study is not the European (continental) concept of dealing with racism, but the particular logic that has developed in the Anglo-Saxon area and that is gradually affecting the European continent.