ΗΠΑ-Κίνα: απο την διπλωματία του ping pong στην ψύχρανση των διμερών σχέσεων1971-2024: στρατηγικοί στόχοι, επιτυχίες, συνέπειες

Abstract

Οι σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας είναι από τις πιο κρίσιμες στο διεθνές σύστημα, καθώς είναι οικονομικές και στρατιωτικές υπερδυνάμεις των οποίων οι ενέργειες στο στρατηγικό επίπεδο και ο πολυεπίπεδος ανταγωνισμός τους επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία και μεταβάλουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες. Η ανά χείρας εργασία φιλοδόξει να προσεγγίσει τη δυναμική των σχέσεων ΗΠΑ και ΛΔΚ από το 1971 έως το 2024, εστιάζοντας στους στρατηγικούς στόχους, τις επιτυχίες και τις συνέπειες της πολιτικής τους. Οι βασικές προϋποθέσεις που ετέθησαν στην εργασία είναι τέσσερις : Τα κράτη θα συνεχίζουν να επιδιώκουν την ικανοποίηση των εθνικών τους συμφερόντων, οι στρατιωτικές στρατηγικές ενός κράτους δημιουργούν αισθήματα ανασφάλειας σε άλλα κράτη με τα οποία υπάρχουν σημεία τριβής, η χρήση (ή απειλή χρήσης) βίας αποτελεί εργαλείο εφαρμογής πολιτικής και τέλος τίθεται ως προϋπόθεση ότι οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι ΗΠΑ και Κίνας (ως έχουν δηλωθεί έως τούδε) δεν αναμένεται να αλλάξουν ριζικά στο άμεσο μέλλον. Για την κατά το δυνατόν πληρέστερη απάντηση του ερευνητικού ερωτήματος, η διατριβή εξετάζει στα πρώτα δυο Κεφάλαια τους κάτωθι παράγοντες: α. Το ιστορικό πλαίσιο των σχέσεων ΗΠΑ-Κίνας μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. β. Την αρχική κινεζική εξάρτηση από τη Σοβιετική Ένωση και την κατοπινή αυτονόμησή της. γ. Τη μονοπολική κυριαρχία των ΗΠΑ μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. δ. Τη στρατηγική σημασία της Νοτιοανατολικής Ασίας και των γεωπολιτικών κέντρων ισχύος. ε. Τη χρήση "ήπιας ισχύος" από την Κίνα έναντι της "σκληρής ισχύος" που μετέρχονται οι ΗΠΑ ως μέσα εξάσκησης Υψηλής Στρατηγικής. Το τρίτο κεφάλαιο της εργασίας παρουσιάζει τα συμπεράσματα της προηγηθείσας ανάλυσης. Οι ΗΠΑ, στο πλαίσιο της Υψηλής Στρατηγικής τους, επιδιώκουν τη διατήρηση της παγκόσμιας ηγεμονίας και την αποτροπή ανέλιξης της 10 Κίνας στην πρωτοκαθεδρία του παγκοσμίου συστήματος. Χρησιμοποιούν μέσα όπως: Οικονομικές κυρώσεις και δασμούς, στρατιωτική ισχύ, πίεση στα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τεχνολογική πρωτοπορία μέσω ελέγχου κρίσιμων τεχνολογιών και ορυκτών. Η Κίνα από την άλλη πλευρά έχει ακολουθήσει δύο κύριες στρατηγικές: Τη "Στρατηγική Επιβίωσης" κατά τον Ψυχρό Πόλεμο και τη "Στρατηγική Αυτονομίας" στη μετέπειτα περίοδο, επιτυγχάνοντας την εδραίωσή της ως βασική δύναμη στο παγκόσμιο σύστημα, αξιοποιώντας στρατηγικά τις ευκαιρίες όταν οι διεθνείς εξελίξεις το επέτρεψαν και εφαρμόζοντας κατά βάση ήπια ισχύ ως μέσο πραγμάτωσης των στόχων της. Η αντιπαράθεση των δύο χωρών καθορίζεται στον πυρήνα της από την αυξανόμενη κινεζική δυναμική και την προσπάθεια των ΗΠΑ να διατηρήσουν την ηγεμονία τους. Παρόλο που, επί του παρόντος, αμφότερες αποφεύγουν την άμεση σύγκρουση υπάρχει ο κίνδυνος να παγιδευτούν σε ένα ανταγωνιστικό δίλημμα ασφαλείας (κατά την θεώρηση του Θουκυδίδη) που θα μπορούσε να οδηγήσει τελικά σε κλιμάκωση της έντασης και σε εμπλοκή στρατιωτικής ισχύος.The relations between the United States of America and the People’s Republic of China are among the most critical in the international system, as they are economic and military superpowers whose actions at the strategic level and multifaceted rivalry influence the global economy and alter geopolitical balances. This thesis aims to approach the dynamics of US-China relations from 1971 to 2024,focusing on their strategic objectives, achievements, and the consequences of their policies. The four main assumptions underlying this study are: states will continue to pursue the satisfaction of their national interests; the military strategies of one state create feelings of insecurity in other states with which there are points of friction; the use (or threat) of violence is a tool for policy implementation; and finally, the fundamental strategic goals of the US and China (as declared to date) are not expected to change radically in the near future.For the most comprehensive answer to the research question, thedissertation examines in the first two chapters the following factors: a. The historical context of US-China relations after World War II. b. China’s initial dependence on the Soviet Union and its subsequent autonomy. c. The unipolar dominance of the US after the collapse of the USSR. d. The strategic significance of Southeast Asia and the geopolitical centers of power. e. China’s use of “soft power” compared to the “hard power” employed by the US as means of exercising Grand Strategy. The third chapter of the thesis presents the conclusions of the previous analysis. The US, within the framework of its Grand Strategy, seeks to maintain global hegemony and prevent China’s rise to preeminence in the world system. It employs tools such as economic sanctions and tariffs, military power, pressure on human rights issues, and technological leadership through control of critical technologies and minerals. China, on the other hand, has followed two main strategies: the “Survival Strategy” during the Cold War and the “Autonomy Strategy” in the subsequent period, establishing itself as a key power in the global system by strategically seizing opportunities presented by international developments and primarily employing soft power as a means of achieving its goals. The confrontation between the two countries is fundamentally defined by China’s growing dynamism and the US effort to maintain its hegemony. Although both currently avoid direct conflict, there is a risk of being trapped in a security dilemma (as conceptualized by Thucydides) that could.