Πτυχές και όψεις της ιστοριογραφίας της περιόδου 1917-1920: "η δικτατορία των φιλελευθέρων"

Abstract

Η παρούσα μελέτη θα επιχειρήσει να προσεγγίσει την περίοδο 1917–1920 και να φωτίσει ιστοριογραφικές πτυχές και όψεις της μέσα από μελέτες που συνδέονται με την εν λόγω περίοδο. Πιο συγκεκριμένα η μελέτη πραγματεύεται, βάσει των ιστορικών ευρημάτων, τα χαρακτηριστικά άσκησης της εξουσίας της Βενιζελικής παράταξης καθώς και την δοκιμότερη δυνατή ερμηνευτική προσέγγιση της. Πρόκειται για την περίοδο όχι της εθνικής συμφιλίωσης αλλά της συνέχειας του εθνικού διχασμού ο οποίος υπήρξε απόκοτο της διαφωνίας Βενιζέλου και Κωνσταντίνου σε σχέση με την εξωτερική πολιτική της χώρας, τη συμμετοχή ή μη στον Α΄Παγκόσμιο πόλεμο. Η διαφωνία αυτή εξελίχθηκε σε ακήρυχτο εμφύλιο πόλεμο κατά την περίοδο 1915-1917 ο οποίος συνεχίστηκε και μετά την επικράτηση, με την αρωγή του ξένου παράγοντα-των Συμμαχικών Δυνάμεων, της Βενιζελικής παράταξης που άσκησε την εξουσία με τρόπο τυπικά συνταγματικό αλλά ουσιαστικά υπερσυνταγματικό-δικτατορικό. Οι υπο μελέτη ιστοριογραφικές πηγές αντιμετωπίστηκαν ως ιστορικά αξιοποιήσιμες, υποτιμημένες και πιθανά ικανές να αποτελέσουν αφετηρία νέων συζήτησεων, προβληματισμών και αναστοχασμού γύρω από την εποχή στην οποία αναφέρονται αλλά και του τρόπου αποτύπωσης και ερμηνείας της. The present study attempts to approach the period 1917–1920 and to shed light on its historiographical aspects and dimensions through studies related to this specific period. More specifically, the study examines, on the basis of historical findings, the characteristics of the exercise of power by the Venizelist political camp, as well as the most viable possible interpretative approach to it. This period does not represent national reconciliation but rather the continuation of the National Schism, which constituted an outcome of the disagreement between Eleftherios Venizelos and Constantine I regarding the country’s foreign policy and its participation, or non-participation, in the First World War. This disagreement developed into an undeclared civil war during the years 1915–1917, which continued even after the predominance—with the assistance of the foreign factor, the Allied Powers—of the Venizelist political camp, which exercised power in a manner that was formally constitutional but substantively supra-constitutional and dictatorial. The historiographical sources examined in this study are approached as historically usable, underestimated, and potentially capable of serving as a starting point for new discussions, reflections, and reassessments concerning both the period to which they refer and the manner in which it has been recorded and interpreted.