Ο λόγος του αίματος της Μήδειας ως η διπλή εγγραφή της ανάγκης: η ανάγκη της Μήδειας για φονική εκδίκηση και η ανάγκη του θεϊκού κόσμου / φύσης για επιβολή της κοσμικής / θεϊκής δίκης

Abstract

Στο έργο του Ευριπίδη «Μήδεια» υπάρχει μία πληθώρα αναφορών της Μήδειας, της Τροφού και του Χορού στο θέμα της αδικίας/της ύβρεως και της δίκης. Οι αναφορές αυτές είναι αμφίσημες, γεγονός το οποίο επιτρέπει να εγγράφονται τόσο στο συναισθηματικό επίπεδο του λόγου του αίματος της Μήδειας όσο, όμως, και στο ηθικό, σε «ανθρώπινο» και σε «μη ανθρώπινο» -κοσμικό/θεϊκό πλαίσιο αναφοράς. Τη σύνδεση αυτή ανάμεσα στα δύο επίπεδα διασφαλίζει η αναφορά στον γάμο της ηρωίδας με τον Ιάσονα και στην παράλληλη εκφορά εκ μέρους του του γαμήλιου όρκου με την επίκληση των θεών. Φορέας αυτής της, πολλαπλά εγγραφόμενης, απόδοσης δικαιοσύνης, επιβολής της δίκης είναι ο λογισμός του αίματος της Μήδειας ως λογισμός του φόνου που περιλαμβάνει την παιδοκτονία. Ο λογισμός της αυτός, στη συγκεκριμένη περίπτωση, λειτουργεί ως μία μηχανή της ανάγκης, την οποία επινόησε τόσο η ίδια όσο και οι θεοί∙ δηλαδή, λειτουργεί ως μηχανή της ανάγκης της Μήδειας για φονική εκδίκηση και ως μηχανή της ανάγκης του θεϊκού κόσμου/φύσης για επιβολή της κοσμικής/θεϊκής δίκης.In Euripides’ play Medea, there is a profusion of references—by Medea, the Nurse, and the Chorus—to the themes of injustice/hybris and justice. These references are ambiguous, a fact that allows them to be inscribed both on the emotional level of Medea’s blood discourse and on the ethical level, within a “human” as well as a “non-human” —cosmic/divine— frame of reference. The connection between these two levels is secured through the reference to the heroine’s marriage to Jason and to his concomitant utterance of the marital oath with the invocation of the gods. The agent of this multiply inscribed administration of justice, of the imposition of judgment, is Medea’s calculus of blood, understood as a calculus of murder that includes the infanticide. In this particular case, her calculus functions as a machine of necessity, devised both by Medea herself and by the gods; that is, it operates as a machine of Medea’s necessity for murderous revenge and as a machine of the necessity of the divine world/nature for the imposition of cosmic/divine justice.