Η μακροχρόνια σχέση μεταξύ της οικονομικής μεγέθυνσης και των εισοδηματικών ανισοτήτων

Abstract

Η παρούσα μελέτη διενεργεί μια συστηματική και εμπειρικά τεκμηριωμένη επισκόπηση της σύγχρονης βιβλιογραφίας, εστιάζοντας στις επιπτώσεις των εισοδηματικών ανισοτήτων στην οικονομική μεγέθυνση. Εφαρμόζοντας το ερευνητικό πρωτόκολλο PRISMA και τη μεθοδολογία μετα-ανάλυσης με υπόδειγμα τυχαίων επιδράσεων, αξιολογούνται ποσοτικά τα ευρήματα 40 εμπειρικών μελετών που δημοσιεύτηκαν στη βάση δεδομένων Scopus από το 2020 έως το 2024. Η επισκόπηση της βιβλιογραφίας αποκαλύπτει ότι η πλειονότητα των μελετών υποστηρίζει μια αρνητική επίδραση των εισοδηματικών ανισοτήτων στους ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης. Παρόλο που εντοπίζονται και περιπτώσεις θετικής επίδρασης της ανισότητας στην οικονομική μεγέθυνση, αυτές παραμένουν μειοψηφικές. Η παρατηρούμενη ετερογένεια στις οικονομετρικές εκτιμήσεις των προγενέστερων μελετών, όσον αφορά την κατεύθυνση και την ένταση της σχέσης, καθιστά αναγκαία την μετα-ανάλυση και τη σύνθεση των ευρημάτων, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο εισοδήματος, τη γεωγραφική θέση και την ποιότητα των θεσμών κάθε χώρας. Τα αποτελέσματα της μετα-ανάλυσης τεκμηριώνουν την ύπαρξη συστημικών μηχανισμών –όπως η υποκατανάλωση- που επιβραδύνουν τη μεγέθυνση στις αναπτυγμένες οικονομίες. Αντιθέτως σε αρκετές αναπτυσσόμενες οικονομίες εντοπίζονται θετικά αποτελέσματα, ιδίως σε χώρες με εξαγωγικό προσανατολισμό και πρότυπα που βασίζονται σε χαμηλό κόστος εργασίας, επιβεβαιώνοντας την υπόθεση περί βραχυπρόθεσμης ανοχής στην ανισότητα. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη για πολιτικές αναδιανομής προσαρμοσμένες στο θεσμικό και αναπτυξιακό επίπεδο κάθε χώρας, ενισχύοντας ταυτόχρονα την κοινωνική συνοχή και τη μακροοικονομική σταθερότητα.This study conducts a systematic and empirically grounded review of the contemporary literature, focusing on the effects of income inequality on economic growth. Applying the PRISMA research protocol and a random-effects meta-analytic model, the findings of 40 empirical studies published in the Scopus database between 2020 and 2024 are quantitatively evaluated. The literature review reveals that the majority of studies support a negative impact of income inequality on growth rates. Although some studies identify positive effects of inequality on economic growth, these represent a minority. The observed heterogeneity in the econometric estimates of previous studies — in terms of both the direction and magnitude of the relationship — underscores the need for a meta-analysis and a synthesis of findings that accounts for countries’ income levels, geographic regions, and institutional quality. The meta-analytic results support the existence of systemic mechanisms — such as underconsumption — that slow growth in developed economies. Conversely, several developing economies show positive effects, particularly in countries with export-oriented models and low-wage labor strategies, confirming the hypothesis of short-term tolerance of inequality. The findings highlight the need for redistributive policies tailored to each country's institutional and developmental context, while also reinforcing social cohesion and macroeconomic stability.