Το παλαιστινιακό ζήτημα και τα Ηνωμένα Έθνη: μια συγκριτική προσέγγιση θέσεων, απόψεων και αποφάσεων κατά τις προεδρίες Ομπάμα-Τράμπ-Μπάιντεν

Abstract

Το Παλαιστινιακό ζήτημα αποτελεί μια από τις πιο μακροχρόνιες και σύνθετες διεθνείς συγκρούσεις. Η διατριβή εξετάζει τη στάση των Η.Ε. στο πλαίσιο των πολιτικών των Η.Π.Α, κατά τις προεδρίες των Μπαράκ Ομπάμα, Ντόναλντ Τραμπ και Τζο Μπάιντεν, εστιάζοντας στον τρόπο που οι πολιτικές τους επηρέασαν τις αποφάσεις και τις δράσεις του διεθνούς οργανισμού. Το πρόβλημα έχει τις ρίζες του στην περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στη βρετανική εντολή μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά την αποχώρηση της Βρετανίας, ο ΟΗΕ πρότεινε το 1947 το Σχέδιο Διαμελισμού της Παλαιστίνης, το οποίο έγινε δεκτό από τους Εβραίους αλλά απορρίφθηκε από τους Άραβες, οδηγώντας στη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ και σε αλλεπάλληλους πολέμους. Ο ρόλος του ΟΗΕ υπήρξε περιορισμένος, ενώ οι Η.Π.Α, ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας (Σ.Α), επηρέασαν καταλυτικά τις εξελίξεις. Ο Μπαράκ Ομπάμα στήριξε τη λύση των δύο κρατών και προώθησε τη διεθνή διπλωματία μέσω του ΟΗΕ. Ωστόσο, η πολιτική του είχε αντιφάσεις: από τη μία καταδίκαζε τους εποικισμούς του Ισραήλ, από την άλλη διατηρούσε τη στρατηγική συμμαχία με τη χώρα. Η στάση του αποτυπώθηκε στην απόφαση των ΗΠΑ να απέχουν από το Ψήφισμα 2334 του Σ.Α το 2016, που καταδίκαζε τους εν λόγω επικοισμούς. Παρά τις αρχικές του φιλοδοξίες, δεν κατάφερε να πετύχει κάποια ουσιαστική πρόοδο, καθώς η εμπιστοσύνη μεταξύ των εμπλεκομένων ήταν εύθραυστη. Ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε φιλοϊσραηλινή πολιτική, απομακρυνόμενος από την παραδοσιακή αμερικανική ισορροπία στο ζήτημα. Η απόφασή του να μεταφέρει την αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ, αναγνωρίζοντάς την ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις. Επιπλέον υποβάθμισε τον ρόλο του ΟΗΕ, αποσύροντας τη χρηματοδότηση της UNRWA και αποδυναμώνοντας τη διπλωματία των Η.Ε στην περιοχή. Ωστόσο, η προώθηση των «Συμφωνιών του Αβραάμ», μέσω των οποίων αραβικές χώρες εξομάλυναν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ, αποτέλεσε σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη. Ο Τζο Μπάιντεν επιδίωξε να αποκαταστήσει την πολυμερή διπλωματία και να ενισχύσει τον ρόλο του ΟΗΕ στη διαχείριση της σύγκρουσης. Αν και επέστρεψε στη χρηματοδότηση της UNRWA, δεν ανέτρεψε την απόφαση για την Ιερουσαλήμ. Η πολιτική του επιδίωξε μια ισορροπημένη προσέγγιση, προωθώντας εκ νέου τη λύση των δύο κρατών. Ωστόσο, η αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ παρέμεινε ισχυρή, ιδιαίτερα μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, που οδήγησε σε στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ. Η κυβέρνηση Μπάιντεν προσέφερε στρατιωτική υποστήριξη στο Ισραήλ, ενώ παράλληλα τόνιζε την ανάγκη για τερματισμό των εχθροπραξιών και παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Η παρούσα εργασία αναδεικνύει τις διαφορές στη στάση των Η.Π.Α υπό τις τρεις προεδρίες και την επίδραση που αυτές είχαν στον ρόλο του ΟΗΕ. Ενώ ο Ομπάμα προσπάθησε να κινηθεί εντός του πλαισίου του διεθνούς δικαίου, ο Τραμπ προώθησε μια μονομερή πολιτική υπέρ του Ισραήλ. Ο Μπάιντεν επιχείρησε να αποκαταστήσει τη διπλωματική ισορροπία, αλλά οι εξελίξεις στην περιοχή και οι γεωπολιτικές συνθήκες περιόρισαν τις δυνατότητές του. Ο ΟΗΕ παραμένει ένας θεσμός με περιορισμένη αποτελεσματικότητα στο Παλαιστινιακό, κυρίως λόγω των γεωπολιτικών ανταγωνισμών και της αμερικανικής επιρροής στο Σ.Α. Παρά τη διεθνή υποστήριξη στη λύση των δύο κρατών, η πολιτική πραγματικότητα και οι εξελίξεις στην περιοχή καθιστούν δύσκολη την επίτευξη μιας διαρκούς ειρήνης.The Palestinian issue is one of the longest-running and most complex international conflicts. This thesis examines the UN's stance in the context of US policy during the presidencies of Barack Obama, Donald Trump, and Joe Biden, focusing on how their policies influenced the decisions and actions of the international organization. The problem has its roots in the Ottoman Empire and the British Mandate after World War I. After Britain's departure, the UN proposed the Partition Plan for Palestine in 1947, which was accepted by the Jews but rejected by the Arabs, leading to the creation of the State of Israel and successive wars. The role of the UN was limited, while the US, as a permanent member of the Security Council (SC), had a decisive influence on developments. Barack Obama supported the two-state solution and promoted international diplomacy through the UN. However, his policy was contradictory: on the one hand, he condemned Israel's settlements, while on the other, he maintained a strategic alliance with the country. His stance was reflected in the US decision to abstain from UN Security Council Resolution 2334 in 2016, which condemned the settlements. Despite his initial ambitions, he failed to make any real progress, as trust between the parties involved was fragile. Donald Trump adopted a pro-Israel policy, moving away from the traditional American balance on the issue. His decision to move the US embassy to Jerusalem, recognising it as the capital of Israel, provoked international reactions. He also undermined the role of the UN by withdrawing funding from UNRWA and weakening UN diplomacy in the region. However, the promotion of the "Abraham Accords," through which Arab countries normalized their relations with Israel, was a significant geopolitical development. Joe Biden sought to restore multilateral diplomacy and strengthen the role of the UN in managing the conflict. Although he resumed funding for UNRWA, he did not reverse the decision on Jerusalem. His policy sought a balanced approach, promoting the two-state solution once again. However, US support for Israel remained strong, particularly after the Hamas attack on October 7, 2023, which led to a military response from Israel. The Biden administration offered military support to Israel, while emphasizing the need to end hostilities and provide humanitarian aid. This paper highlights the differences in the US stance under the three presidencies and the impact these had on the role of the UN. While Obama tried to work within the framework of international law, Trump pushed for a one-sided policy in favor of Israel. Biden attempted to restore diplomatic balance, but developments in the region and geopolitical conditions limited his options. The UN remains an institution with limited effectiveness in the Palestinian issue, mainly due to geopolitical rivalries and US influence in the Security Council. Despite international support for the two-state solution, the political reality and developments in the region make it difficult to achieve lasting peace.