Οικογενειακές κομπανίες Ρομά στην Ήπειρο: η περίπτωση των «Χαλιγιάννηδων» στον Παρακάλαμο Πωγωνίου

Abstract

Οι τσιγγάνοι μουσικοί του Παρακαλάμου έχουν καταφέρει και έχουν εδραιωθεί τόσο στην περιοχή τους όσο και ευρύτερα, ως φορείς της αυθεντικότητας και της ελληνικότητας της Ηπειρώτικης μουσικής παράδοσης. Η παρούσα εργασία συνιστά μια προσπάθεια να προσεγγιστεί το φαινόμενο έξω από ουσιοκρατικές αντιλήψεις, ενταγμένο μέσα στο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε. Συναρτώντας στοιχεία από την ιστορία του Παρακαλάμου, τις ιδιαιτερότητες των Ρομά κοινοτήτων, το μουσικό περιβάλλον της Ηπείρου και τις περιπέτειες της πρόσληψης των Ρομά, θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε πλευρές της παρουσίας των Ρομά μουσικών του Παρακαλάμου εστιάζοντας στην μεγαλύτερη μουσική οικόγενεια ανάμεσα τους, την οικογένεια των Χαλιγιάννηδων. Εγγραφόμενη μέσα στο κοινωνικό και ιστορικό περιβάλλον του Παρακάλαμου του 20ου αιώνα, η οικογένεια Χαλιγιάννη ακολούθησε μια εντελώς διαφορετική πορεία ενσωμάτωσης μέσα στον κοινωνικό ιστό της από άλλες περιπτώσεις Ρομά στην Ελληνική επικράτεια, πορεία που εν πολλοίς διαμορφώθηκε από την έντονη συμμετοχή της στην πολιτιστική ζωή της περιοχής, μέσω της οποίας αμβλύνθηκαν ζητήματα που άπτονται της εθνοτικής τους ετερογένειας.Gypsy musicians in Parakalamos have succeeded and established themselves in their region as well as in a wider area, as bearers of authenticity and greekness of traditional music of Ipirus. The current essay consists of an effort to approach the phenomenon out of essentialist concepts, integrated in its historic and social framework. Connecting elements of the history of Parakalamos, the particularities of the Roma community, the musical environment of Ipirus and the adventures of Roma perception, we will try to highlight aspects of the presence of Roma musicians in Parakalamos focusing in the most important music family among them, the family of Haligiannis. Integrated inside the social and historical environment of Parakalamos during the 20th Century, the Haligiannis family followed a completely different path of integration in the social context in comparison to other Roma families in the Greek territory, a path that was formed due to the intense participation in the cultural life of the region through which issues concerning their ethnic heterogeneity were mitigated.