Η αναπαράσταση του πολέμου στα μουσεία και ο ρόλος της στη δόμηση της εθνικής ταυτότητας

Abstract

Η αναπαράσταση του πολέμου στα μουσεία κατέχει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας. Καθώς τα μουσεία αποτελούν τόπους διαφύλαξης, ανάδειξης και ανακατασκευής της συλλογικής μνήμης, η διαχείριση του πολέμου ως κρίσιμου ιστορικού συμβάντος στην επιβίωση του έθνους, ακολουθεί συγκεκριμένες πρακτικές. Πράγματι, μέσα από την αφήγηση και την αναπαράσταση, τα εθνικά μουσεία υιοθετούν δοξαστική, καθαρτήρια ή ρεαλιστική απεικόνιση του πολέμου, την οποία συνδέουν με ανάλογα – λιγότερο ή περισσότερο ηρωοκεντρικά – αφηγήματα γύρω από την εθνική ταυτότητα. Η μελέτη επικεντρώνεται στην περίπτωση της Ελλάδας και συγκεκριμένα, στο Πολεμικό Μουσείο και στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, καθώς αμφότερα υιοθετούν την ηγεμονική αφήγηση της αδιάλειπτης συνέχειας του έθνους από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, καθώς και εκείνη της υπεροχής του έναντι του εχθρικού Άλλου. Αυτή την αφήγηση υπηρετεί η προσέγγισή των μουσείων ως προς τις αναπαραστάσεις του πολέμου, προσέγγιση που εμμένει στην ένδοξη και νικητήρια εκδοχή της εθνικής ταυτότητας, αποφεύγοντας διακριτικά τις ιστορικά ανθεκτικές αντιμνήμες και συνεπώς, τη διαχείριση των ζητημάτων δύσκολης κληρονομιάς.The representation of war in museums plays a key-role in shaping national identity. As museums are entrusted with the preservation, promotion and reconstruction of collective memory, the management of the topic of war, as a critical historical event in a nation's survival, follows specific practices. Indeed, through narration and representation, national museums adopt a celebratory, sanitary or realistic depiction of war. These depictions are associated with more or less heroic narratives regarding national identity. The study focuses in Greek national museums, specifically the War Museum and the National Historical Museum. Both these museums adopt the master narrative of the continuity of the nation from antiquity to this day, as well as that of its superiority to the hostile Other. This master narrative is reflected in the approach the museums adopt towards the representations of war – an approach which encourages a glorious and victorious version of the national identity, subtly avoiding both the historically resilient counter-memories and the management of difficult heritage.