Ανάμεσα στην εργασία και τη μητρότητα: διαθεματικές προσεγγίσεις στη ζωή μεταναστριών στην Ελλάδα

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη βιωμένη εμπειρία των μεταναστριών μητέρων που έχουν εργαστεί στην Ελλάδα, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο η συνύπαρξη των ταυτοτήτων της μετανάστριας, της μητέρας και της εργαζόμενης εντάσσεται σε μια σύνθετη συνθήκη επισφάλειας και διαμορφώνει την καθημερινότητά τους. Υιοθετώντας μια διαθεματική οπτική, η μελέτη διερευνά τους τομείς επαγγελματικής απορρόφησης και τις συνθήκες εργασίας των γυναικών, την επίδραση της μητρότητας στις επαγγελματικές τους διαδρομές, τον ρόλο των κοινωνικών και οικογενειακών δικτύων φροντίδας, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι παραπάνω παράγοντες επηρεάζουν τις αποφάσεις τους σχετικά με την παραμονή τους στην Ελλάδα. Το θεωρητικό μέρος της εργασίας περιλαμβάνει ανάλυση του μεταναστευτικού και εργασιακού πλαισίου στην Ελλάδα, με έμφαση στον εργασιοκεντρικό χαρακτήρα της μεταναστευτικής πολιτικής, καθώς και στις έννοιες της θηλυκοποίησης της εργασίας και της μετανάστευσης, του «τιμήματος της μητρότητας» και της διαθεματικότητας, αναδεικνύοντας τις έμφυλες διαστάσεις της εργασίας και της φροντίδας και τις θεσμικές συνθήκες που συμβάλλουν στην αναπαραγωγή της επισφάλειας. Το ερευνητικό μέρος βασίστηκε σε ποιοτική μεθοδολογία και συγκεκριμένα σε ημιδομημένες συνεντεύξεις με μετανάστριες μητέρες που έχουν εργαστεί στην ελληνική αγορά εργασίας. Από την ανάλυση των αφηγήσεων προκύπτει η συγκέντρωση των γυναικών σε επισφαλείς κλάδους απασχόλησης, η κεντρική και συχνά αποκλειστική ανάθεση της φροντιστικής ευθύνης στη μητέρα, η σημασία των άτυπων δικτύων φροντίδας και απασχόλησης, καθώς και ένα διάχυτο αίσθημα προσωρινότητας που συνδέεται με το νομικό καθεστώς και τις διαδικασίες νομιμοποίησης. Τέλος, τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι οι αποφάσεις των γυναικών για το μέλλον τους στην Ελλάδα δεν καθορίζονται αποκλειστικά από οικονομικούς παράγοντες, αλλά επηρεάζονται καθοριστικά από τον ρόλο της μητέρας και τη σταθερότητα των παιδιών τους. Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει την ανάγκη για πολιτικές που λαμβάνουν υπόψη τις έμφυλες και διαθεματικές διαστάσεις της μετανάστευσης, με στόχο την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης και τον περιορισμό της αναπαραγωγής της επισφάλειας για τις μετανάστριες μητέρες στην Ελλάδα.This thesis examines the lived experiences of migrant mothers who have worked in Greece, focusing on how the coexistence of the identities of migrant, mother, and worker is embedded in a complex condition of precarity and shapes their everyday lives. Adopting an intersectional perspective, the study explores women’s sectors of employment and working conditions, the impact of motherhood on their employment trajectories, the role of social and family care networks, as well as the ways in which these factors influence their decisions regarding remaining in Greece. The theoretical framework includes an analysis of the Greek migration and labour regime, with particular emphasis on the labour-centered character of migration policy, as well as key concepts such as the feminization of labour and migration, the motherhood penalty, and intersectionality, highlighting the gendered dimensions of work and care and the institutional conditions that contribute to the reproduction of precarity. The empirical part of the study is based on qualitative methodology, specifically semistructured interviews with migrant mothers who have participated in the Greek labour market. The analysis of the narratives reveals women’s concentration in precarious sectors of employment, the central and often exclusive assignment of care responsibilities to mothers, the importance of informal networks of care and employment, and a pervasive sense of temporariness linked to legal status and regularization processes. Finally, the findings indicate that women’s decisions regarding their future in Greece are not determined solely by economic factors, but are strongly shaped by motherhood and concerns for their children’s stability. Overall, the study highlights the need for policies that take into account the gendered and intersectional dimensions of migration, in order to strengthen social inclusion and limit the reproduction of precarity among migrant mothers in Greece.