Τεχνητή Νοημοσύνη και εκπαίδευση: αναπαραστάσεις και πλαισίωση στον Ελληνικό Τύπο

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τον τρόπο με τον οποίο η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) στην εκπαίδευση αναπαρίσταται και πλαισιώνεται στον Ελληνικό Τύπο μετά τη δημόσια διάθεση του ChatGPT. Κεντρικό ερευνητικό ερώτημα αποτελεί πώς τα δημοσιογραφικά μέσα συγκροτούν νοήματα, αξιολογήσεις και κανονιστικές προσδοκίες σχετικά με την ΤΝ, καθώς και ποιες ιδεολογικές, ηθικές και πολιτισμικές παραδοχές εγγράφονται στον δημοσιογραφικό λόγο. Σκοπός της έρευνας είναι η ανάδειξη των κυρίαρχων πλαισιώσεων και αναπαραστάσεων της ΤΝ σε σχέση με την εκπαιδευτική πραγματικότητα, καθώς και η συγκριτική αποτύπωση των διαφοροποιήσεων μεταξύ των μέσων. Η μεθοδολογία της έρευνας βασίζεται στην ποιοτική ανάλυση περιεχομένου, αξιοποιώντας συνδυαστικά τη θεωρία της πλαισίωσης και τη θεωρία της αναπαράστασης. Το ερευνητικό δείγμα αποτελείται από δημοσιογραφικά άρθρα τριών εφημερίδων πανελλαδικής κυκλοφορίας (Η Καθημερινή, Τα Νέα, Η Εφημερίδα των Συντακτών), τα οποία αναλύθηκαν με τη χρήση του λογισμικού MAXQDA, βάσει ενός ιεραρχικού συστήματος κωδικοποίησης οργανωμένου σε δύο άξονες, την πλαισίωση και τις αναπαραστάσεις. Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι η ΤΝ στην εκπαίδευση πλαισιώνεται κυρίως ως τεχνολογική αναγκαιότητα και εργαλείο εκσυγχρονισμού, με έμφαση στην αποδοτικότητα και την αναπόφευκτη προσαρμογή. Παράλληλα, αναδύονται αντιθετικές αναπαραστάσεις που αρθρώνουν ανησυχίες για την αυθεντικότητα της μάθησης, τον μετασχηματισμό των εκπαιδευτικών ρόλων και την ηθική διάσταση της τεχνολογικής παρέμβασης. Η ανάλυση αναδεικνύει, επίσης, τάσεις απο-πολιτικοποίησης της εκπαιδευτικής αλλαγής και διαφοροποιήσεις στον δημοσιογραφικό λόγο των εφημερίδων, καθώς και τον καθοριστικό ρόλο των μέσων ως θεσμών κανονιστικής πλαισίωσης της ΤΝ, που συμβάλλουν στη συγκρότηση ενός κυρίαρχου τεχνολογικού φαντασιακού με επιπτώσεις στη δημόσια συζήτηση και τις κοινωνικές αντιλήψεις για τη γνώση.This thesis explores how Artificial Intelligence (AI) in education is represented and framed in the Greek press following the public release of ChatGPT. The central research question is how the media constructs meanings, evaluations, and normative expectations regarding AI, as well as what ideological, ethical, and cultural assumptions are embedded in the relevant public discourse. The purpose of the research is to highlight the dominant frames and representations of AI in relation to the educational reality, as well as to comparatively record the differences between the media. The research methodology is based on qualitative content analysis, combining framing theory and representation theory. The research sample consists of articles from three nationwide newspapers (Kathimerini, Ta Nea, Efimerida ton Syntakton), which were analyzed using MAXQDA software, based on a hierarchical coding system organized along two axes, framing and representations. The findings of the research show that ΑΙ in education is mainly framed as a technological necessity and a tool for modernization, with an emphasis on efficiency and inevitable adaptation. At the same time, contrasting representations emerge those articulate concerns about the authenticity of learning, the transformation of educational roles, and the ethical dimension of technological intervention. The analysis also highlights trends toward the depoliticization of educational change and differences in newspaper discourse, as well as the decisive role of the media as institutions that regulate the normative framework of AI, contributing to the formation of a dominant technological imaginary with implications for public discourse and social perceptions of knowledge.