Οι πρωτοβουλίες της Ε.Ε. για την χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης από τις αρχές επιβολής του νόμου: ρυθμιστικό πλαίσιο και θεμελιώδη δικαιώματα

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά πώς μπορεί να ενσωματωθεί η Τεχνητή Νοημοσύνη στην επιβολή του νόμου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να ενισχύεται η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα χωρίς να θίγονται θεμελιώδη δικαιώματα και εγγυήσεις του κράτους δικαίου. Αφετηριακά υιοθετείται η παραδοχή ότι το τεχνικά εφικτό δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με το θεμιτό, κατά την εύγλωττη διατύπωση «Πάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐ πάντα συμφέρει» . Σκοπός είναι η αποτύπωση των βασικών χρήσεων ΤΝ στην επιβολή του νόμου και η αξιολόγηση των κινδύνων που συνδέονται με την ιδιωτικότητα και την προστασία δεδομένων, την ισότητα και την αποφυγή αλγοριθμικών διακρίσεων, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Η μεθοδολογία βασίζεται σε νομική και θεσμική ανάλυση του ενωσιακού πλαισίου, με έμφαση στον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 (AI Act) και στο πλαίσιο προστασίας δεδομένων, ιδίως στην Οδηγία (ΕΕ) 2016/680 και, όπου εφαρμόζεται, στον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679, και ενισχύεται από επίσημες εκθέσεις και επιλεγμένες μελέτες περίπτωσης, με ειδική αναφορά στην ελληνική εμπειρία. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η προσέγγιση βάσει εκτίμησης κινδύνου, οι απαγορεύσεις για ορισμένες παρεμβατικές πρακτικές και οι αυξημένες υποχρεώσεις για συστήματα υψηλού κινδύνου αποτελούν αναγκαίο θεσμικό υπόβαθρο, αλλά η προστασία δικαιωμάτων κρίνεται στην εφαρμογή. Κύρια συμπεράσματα είναι η ανάγκη σαφών ορίων χρήσης, ουσιαστικής ανθρώπινης εποπτείας, τεκμηριωμένων ελέγχων ακρίβειας και μεροληψίας, καθώς και λειτουργικών μηχανισμών διαφάνειας και προσφυγής. Ως κατεύθυνση μελλοντικής έρευνας προτείνεται η αξιολόγηση της πρακτικής εφαρμογής του πλαισίου σε εθνικό επίπεδο και η συγκριτική εξέταση μεταξύ κρατών μελών.This thesis examines how Artificial Intelligence can be integrated into law enforcement in the European Union so as to enhance operational effectiveness without compromising fundamental rights and rule of law guarantees. It starts from the premise that what is technically feasible does not necessarily coincide with what is permissible, as aptly expressed in the phrase “All things are lawful unto me, but all things are not expedient” . The aim is to map key AI uses in law enforcement and assess associated risks relating to privacy and data protection, equality and the avoidance of algorithmic discrimination, transparency, and accountability. The study relies on legal and institutional analysis of the EU framework, with emphasis on Regulation (EU) 2024/1689 on Artificial Intelligence (AI Act) and the EU data protection framework, in particular Directive (EU) 2016/680 and, where applicable, Regulation (EU) 2016/679, and it is supported by official reports and selected case studies, with specific reference to the Greek context. The findings indicate that the risk-based approach, prohibitions on certain intrusive practices, and heightened obligations for high-risk systems provide a necessary institutional baseline, yet the protection of rights ultimately depends on implementation. The main conclusions highlight the need for clear limits on use, meaningful human oversight, documented checks of accuracy and bias, and effective mechanisms for transparency and remedies. Future research should assess practical implementation at national level and compare approaches across Member States.