Η θεμελίωση της κυριαρχίας στην πολιτική θεωρία των Thomas Hobbes και Carl Schmitt: προϋποθέσεις και όρια

Abstract

Η κεντρική προβληματική της παρούσας εργασίας εστιάζει στη θεμελίωση και τη θεωρητική διαμόρφωση της έννοιας της κυριαρχίας στη θεωρία του Thomas Hobbes και του Carl Schmitt. Πιο συγκεκριμένα, κεντρικός στόχος της εργασίας είναι η εξέταση και ανάδειξη των κυριότερων σημείων σύγκλισης και απόκλισης που ανακύπτουν ανάμεσα στις δύο θεωρίες. Το βασικό ερευνητικό ερώτημα που διατρέχει συνολικά την παρούσα ερευνητική προσέγγιση, αφορά την εγκυρότητα του χαρακτηρισμού του Schmitt ως «ο Hobbes του 20ού αιώνα», ενός τίτλου που του αποδόθηκε από εκδοτικούς και ακαδημαϊκούς κύκλους της μεταπολεμικής Γερμανίας. Αυτός ο χαρακτηρισμός εκφράζει ευθέως την αξίωση της θεωρητικής συνέχειας ανάμεσα στους δύο διανοητές, μια θέση που η παρούσα εργασία επιχειρεί να επανεξετάσει και να επαναξιολογήσει. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, ερευνώνται τρία διαδοχικά επίπεδα στη θεμελίωση της κυριαρχίας τα οποία συνίστανται σε ζητήματα φιλοσοφικής ανθρωπολογίας, φυσικού δικαίου και μεθοδολογικής συγκρότησης της πολιτικής κατάστασης και του πολιτικού. Έπειτα από την ανάδειξη των συγκλίσεων και των αποκλίσεων των δύο θεωριών στα παραπάνω πεδία, η ανάλυση στρέφεται στην ίδια την έννοια της κυριαρχίας, όπως αυτή αναπτύσσεται από τους δύο φιλοσόφους, καθώς και στα εγγενή της όρια τα οποία προκύπτουν μέσα από τους όρους της συγκρότησής της και τη μέθοδο της θεωρητικής της προσέγγισης. Μέσα από τη συγκριτική αυτή ανάλυση αναδεικνύεται το γεγονός πως η σχέση μεταξύ του Hobbes και του Schmitt δεν αποτελεί μια γραμμική θεωρητική εξέλιξη της κυριαρχίας αλλά ένα κριτικό πεδίο αναδιαπραγμάτευσης μιας κεντρικής έννοιας της πολιτικής φιλοσοφίας στη νεοτερική σκέψη.The central inquiry of the present thesis focuses on the foundation and theoretical formation of the concept of sovereignty in the political thought of Thomas Hobbes and Carl Schmitt. More specifically, the primary aim of the thesis is to examine and highlight the principal points of convergence and divergence that emerge between the two theoretical frameworks. The main research question that guides the entire analysis concerns the validity of the characterization of Schmitt as “Hobbes of the twentieth century”, a title attributed to him by editorial and academic circles in post-war Germany. This designation directly expresses the claim of a theoretical continuity between the two thinkers, an assumption that the present essay seeks to critically reassess and reevaluate. To this end, the research is structured around three successive levels in the foundation of sovereignty, which correspond to issues of philosophical anthropology, natural law, and the methodological constitution of the political condition and of the political. Following the elucidation of the convergences and divergences between the two theories across these domains, the analysis turns to the very concept of sovereignty as it is developed by both philosophers, as well as to its inherent limits, which stem from the terms of its constitution and the method of its theoretical articulation. Through this comparative analysis, it is demonstrated that the relationship between Hobbes and Schmitt does not represent a linear theoretical evolution of the concept of sovereignty, but rather constitutes a critical field of renegotiation of one of the central notions of political philosophy within modern thought.