Η σημασία της πρωτοκαθεδρίας: ένα περιγραφικό μοντέλο σχηματισμού κομματικών συνασπισμών, με εφαρμογή στην περίπτωση του πορτογαλικού κομματικού συστήματος

Abstract

Στόχος της εργασίας είναι να προτείνει μια απάντηση στο ερώτημα αναφορικά με τον μηχανισμό που αφενός επιτρέπει και αφετέρου προκαλεί την επιλογή κομμάτων της ΣΔ και κομμάτων της ΡΑ για συμμετοχή σε κοινό συνασπισμό στο πλαίσιο του επιβαρυμένου από τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης ευρωπαϊκού νότου. Εξετάζουμε τις στρατηγικές επιλογές των κομμάτων, εκκινώντας από μείζονες υποθέσεις των επάλληλων θεωρητικών πεδίων που άπτονται του ζητήματος, τις οποίες συνδυάζουμε με τρόπο που να ενισχύει την ευρετική δυναμική ενός σχήματος που περιγράφει τη θέση των δρώντων και τις διαθέσιμες επιλογές τους. Χρησιμοποιούμε ερμηνευτικές κατηγορίες της θεωρίας της σύγκρουσης (πόροι, ρόλοι, αξίες) προκειμένου να οργανώσουμε τις ορθολογικές επιλογές των δρώντων, με τρόπο που να αναδεικνύει τις στρατηγικές διαστάσεις τους στο πλαίσιο του κομματικού ανταγωνισμού. Στη συνέχεια προχωρούμε στην ιστορικο-γενετική γείωση των δρώντων (σοσιαλδημοκρατική κομματική οικογένεια και ριζοσπαστική αριστερή κομματική οικογένεια), η οποία καθορίζει την ιδεολογική φυσιογνωμία τους και, κατ’ επέκταση, τις επιλογές τους. Τέλος, συνδυάζοντας όλα τα προηγούμενα διατυπώσαμε μια σειρά από υποθέσεις, με εφαρμογή στην περίπτωση του πορτογαλικού κομματικού συστήματος. Με τον τρόπο αυτόν, προσπαθούμε να κατανοήσουμε γιατί το κόμμα της ΣΔ και τα κόμματα της ΡΑ στην Πορτογαλία επέλεξαν το 2015 να συμμετάσχουν σε έναν κοινό συνασπισμό, ο οποίος έλαβε τη μορφή της κυβέρνησης μειοψηφίας «συμβολαιακού» τύπου. Το βασικό συμπέρασμα που προέκυψε από την έρευνα αυτή είναι ότι τα κόμματα της σοσιαλδημοκρατίας και της ριζοσπαστικής αριστεράς στην Πορτογαλία, και μπορούμε να υποθέσουμε βάσιμα ότι αυτό έχει ευρύτερη ερμηνευτική σημασία με εφαρμογή και σε άλλα κομματικά συστήματα, εμπλέκονται σε μία σχέση ανταγωνιστικής συμβίωσης με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, καθορισμένα τόσο από το άνισο μέγεθός τους, όσο και από την ιδεολογική τοποθέτηση που συνεπάγεται η ιστορικο-γενετική τους προέλευση.

The paper proposes a descriptive model that explains the decision of social democratic and radical left parties to coparticipate in a party coalition. I use interpretative categories of conflict theory (resources, roles, values) to organize the rational choices of the actors in a way that highlights their strategic priorities. Then I proceed to the historical-genetic grounding of the actors (social democratic party family and radical left party family), which defines their ideological physiognomy and, by extension, their choices. Finally, combining all the above, I formulate a series of hypotheses, applied to the case of the Portuguese party system. In this way, I try to understand why the social democratic party and the parties of the radical left in Portugal chose in 2015 to coparticipate in a coalition, which took the form of a minority government. The basic conclusion is that the parties of social democracy and the radical left in Portugal are involved in a relationship of competitive cohabitation with specific characteristics, defined both by their unequal size and ideological positioning.