Η συμβολή των στατιστικών δεδομένων για το έγκλημα στη χάραξη και άσκηση αποτελεσματικής αντεγκληματικής πολιτικής

Abstract

Ο ερευνητής που αποφασίζει να επικεντρώσει την προσοχή του στο ερώτημα που αφορά τις πηγές της γνώσης μας για το έγκλημα, και μάλιστα επιλέγει να ασχοληθεί ιδιαίτερα με τις έμμεσες πηγές, τις δευτερογενείς, δηλαδή, αποδείξεις του περάσματος στην πράξη ή/και την κοινωνική αντίδραση σ’ αυτήν - μεγάλο τμήμα των οποίων καταλαμβάνει η επίσημη στατιστική των εγκλημάτων και της ποινικής αντιμετώπισής τους από τους φορείς άσκησης τυπικού κοινωνικού ελέγχου - έρχεται αντιμέτωπος με ένα πλήθος αριθμών. Όσο όμως κι αν η γλώσσα των αριθμών είναι απαραίτητη και ισχυρή στην τεκμηρίωσή της, μπορεί να αποβεί αποπροσανατολιστική αν δεν αξιοποιηθεί με πλήρη επίγνωση των περιοριστικών της όρων, οι αριθμοί μπορούν να καταδείξουν ότι το έγκλημα και η παρέκκλιση βρίσκονται παντού και αφήνουν ίχνη παντού. Καταδεικνύουν και επισημαίνουν αυτούς που τα γνωστοποιούν κι εκείνους που προσπαθούν να τα ελέγξουν, τους δράστες και τα θύματα, το περιβάλλον - τη σκηνή τέλεσης του εγκλήματος, ή μιας κατασκευής του. Ανάλογα με το είδος της ανάγνωσης, σχεδόν κάθε περιβάλλον μπορεί να ερμηνευθεί ως ένα «αρχείο» όχι μόνο γεγονότων, αλλά κυρίως των συνεπειών τους καθώς και της κοινωνικής αντίδρασης την οποία προκαλεί το πέρασμα στην πράξη. Με αυτήν την έννοια το έργο του ερευνητή του εγκλήματος διαφοροποιείται από το έργο κοινωνικών επιστημόνων άλλων επιστημονικών κλάδων ως προς το ότι φέρει μεγαλύτερο το βάρος της απόδειξης των δευτερογενών αναλύσεών του, όπως είναι η περίπτωση των επίσημων στατιστικών δεδομένων για το έγκλημα. Το βάρος αυτό γίνεται ακόμη μεγαλύτερο στην περίπτωση που υποστηρίζει τη χάραξη και την άσκηση της αντεγκληματικής πολιτικής όχι μόνο σε μια χώρα αλλά και διεθνώς.The researcher who decides to focus attention on the question concerning the sources of our knowledge about crime—especially when choosing to deal with indirect sources, that is, the secondary evidence of the passage to action and/or society’s reaction to it, a large part of which consists of official statistics on crime and its penal handling by the agents of formal social control—comes face to face with a multitude of numbers. Yet, as necessary and powerful as the language of numbers may be in its documentation, it can become misleading if not used with full awareness of its limiting conditions. Numbers can demonstrate that crime and deviance are everywhere and leave traces everywhere. They identify and highlight those who report them and those who attempt to control them, the offenders and the victims, and the environment—the scene of the crime’s commission, or of its construction. Depending on the type of reading, almost any environment can be interpreted as an “archive” not only of events but primarily of their consequences as well as the social reaction that the passage to action provokes. In this sense, the work of the crime researcher differs from the work of social scientists in other fields, in that it bears a greater burden of proving the validity of its secondary analyses, such as the case of official statistical data on crime. This burden becomes even heavier when such analyses support the formulation and implementation of crime policy not only within a single country but also internationally.