Lacan και Vygotsky: η Λέξη, το Κενό και η Διαλογική Συνθήκη

Abstract

Το άρθρο διερευνά τις θεωρητικές συγγένειες και διαφορές ανάμεσα στον Lacan και τον Vygotsky, εστιάζοντας στον ρόλο της γλώσσας, στη συγκρότηση του υποκειμένου και στην έννοια της δραστηριότητας. Η συγγραφέας δείχνει ότι για τον Vygotsky η γλώσσα λειτουργεί ως ψυχολογικό εργαλείο που διαμορφώνει τις ανώτερες ψυχικές λειτουργίες μέσω κοινωνικής και διαλογικής δραστηριότητας, ενώ για τον Lacan η γλώσσα συνιστά τη δομή της συμβολικής τάξης που καθορίζει την έλλειψη, την απόλαυση και την αλλοτρίωση του υποκειμένου. Παράλληλα, η έννοια της ψευδο δραστηριότητας αποκτά διαφορετικές σημασίες: στον Vygotsky αφορά τη ρήξη κινήτρου σκοπού, ενώ στον Lacan τη διαπαθητικότητα που συντηρεί την εξουσία του Άλλου. Μέσα από συγκρίσεις που αγγίζουν ζητήματα παιχνιδιού, φαντασίωσης και διαλογικής συνθήκης, το άρθρο αναδεικνύει ότι ο Vygotsky προσφέρει μια κοινωνικο ιστορική, συμμετοχική κατανόηση της ανθρώπινης ανάπτυξης, ενώ ο Lacan αναδεικνύει το τραύμα, το κενό και τη ριζική έλλειψη ως δομικά στοιχεία της υποκειμενικότητας.

The article explores the theoretical convergences and divergences between Lacan and Vygotsky, focusing on the role of language, the formation of subjectivity, and the concept of activity. It shows that for Vygotsky, language functions as a psychological tool that shapes higher mental processes through social and dialogical activity, whereas for Lacan language constitutes the structure of the symbolic order that regulates lack, enjoyment (jouissance), and the alienation of the subject. The notion of pseudo activity also differs: in Vygotsky it refers to a rupture between motive and goal, while in Lacan it relates to passivity mediated by the Other, which maintains symbolic domination. Through comparisons involving play, fantasy, and the dialogical condition, the article highlights that Vygotsky offers a socio historical, participatory understanding of human development, whereas Lacan foregrounds trauma, the void, and fundamental lack as constitutive of subjectivity.