Η επίδραση των ευρωπαϊκών πολιτικών για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών στην κατασκευή της κοινωνικής ταυτότητας των τοξικοεξαρτημένων

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαϊκές πολιτικές αντιμετώπισης των αδικημάτων που σχετίζονται με τις ναρκωτικές ουσίες επηρεάζουν και κατασκευάζουν την κοινωνική ή τις κοινωνικές ταυτότητες των τοξικοεξαρτημένων. Ακολουθώντας τη ροή του τίτλου, το πόνημα αναπτύσσεται σε δύο μέρη. Παρουσιάζεται αρχικώς το θεωρητικό πλαίσιο γύρω από την αντιμετώπιση της ουσίας, με αναφορά στις ευρωπαϊκές πολιτικές μείωσης της βλάβης και στους τρεις κύριους πυλώνες προσέγγισης -τον ποινικό, τον θεραπευτικό και το μοντέλο της αποποινικοποίησης- καταλήγοντας σε μια επιμέρους κριτική τους. Κατόπιν ακολουθεί μια συγκεντρωτική αναφορά των πολιτικών που ακολουθούν τα κράτη της Ευρώπης ως προς τα αδικήματα της χρήσης, της κατοχής, της διακίνησης και της παραγωγής ναρκωτικών ουσιών και η ταξινόμησή τους σε τρία διακριτά μοντέλα αντιμετώπισης: ένα αυστηρό, ένα επιεικές και ένα φιλελεύθερο. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας, το θεωρητικό της πλαίσιο εμπλουτίζεται με την εξέταση των μηχανισμών της κοινωνικής κατασκευής ενός φαινομένου και της ανάδειξής του σε κοινωνικό πρόβλημα αντλώντας από το ρεύμα του κοινωνικού κονστρουκτιβισμού. Στη συνέχεια εξετάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο της κατασκευής της κοινωνικής ταυτότητας, προσαρμοζόμενο στην πραγματικότητα του τοξικοεξαρτημένου. Η εργασία καταλήγει με μια τεκμηρίωση γύρω από τις κοινωνικές ταυτότητες που αποδίδει στους τοξικοεξαρτημένους το κάθε μοντέλο αντιμετώπισης των ναρκωτικών και εισάγει μια αρχική συζήτηση γύρω από ένα σύνθετο, σύγχρονο μοντέλο πολιτικής.The present paper examines the means through which the European drug policies affect and construct the social identity or identities of drug addicts. Following its title’s structure, the work is developed in two parts. Firstly, the theoretical framework concerning the handling of substances is presented, referencing the European harm reduction framework, as well as the three main pillars of approach: the criminal justice model, the therapeutic model and the decriminalization model, concluding in individual critiques of the three. Subsequently, a comprehensive overview of the policies developed by the European countries is presented, regarding the offenses of drug use, possession, trafficking and production. Those policies are then classified into three distinct models of response: a strict model, a lenient model and a liberal model. In the second part of the paper, the theoretical framework is enriched with the examination of the mechanisms of the social construction of a phenomenon and its emergence as a social problem, drawing from the theoretical current of social constructivism. Following, the theoretical framework of the social construction of identity is examined, adapted to the reality of the substance-dependent individual. The paper concludes with a substantiated analysis of the varying social identities attributed to individuals with substance addiction under each drug policy model and introduces a preliminary discussion around a complex, contemporary policy model.