Διαστασείς αποαστικοποιησης & περιφεριακής διάχυσης

Abstract

Η παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζει το φαινόμενο της αστικής διάχυσης και συρρίκνωσης, εστιάζοντας τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό επίπεδο, με ιδιαίτερη έμφαση στην περιοχή της Αθήνας. Οι πόλεις, ως δυναμικά και πολύπλοκα αστικά συστήματα, διαμορφώνονται από την αλληλεπίδραση κοινωνικο-οικονομικών μετασχηματισμών και του χωρικού πλαισίου, με την αστική διάχυση και συρρίκνωση να αποτελούν αλληλοτροφοδοτούμενα φαινόμενα που συνδέονται με την ανάπτυξη και την παρακμή των αστικών κέντρων. Η βιομηχανική επανάσταση ενίσχυσε τη διάχυση, δημιουργώντας περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήματα, όπως φαίνεται στην περίπτωση της Αθήνας, όπου η αστικοποίηση του εξωαστικού χώρου της Αττικής, με παραθεριστικές κατοικίες και αυθαίρετες κατασκευές, οδήγησε σε πληθυσμιακή συρρίκνωση του μητροπολιτικού κέντρου.Η εργασία δομείται σε τρία μέρη: Το πρώτο μέρος αναλύει θεωρητικά την αστική διάχυση και συρρίκνωση μέσω διεθνούς βιβλιογραφίας, καλύπτοντας την ιστορική τους εξέλιξη από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Το δεύτερο μέρος επικεντρώνεται στον ελληνικό αστικό χώρο, χαρτογραφώντας την εξέλιξη του οικιστικού δικτύου μέσα από ιστορικά γεγονότα, πολιτικές και νοοτροπίες. Το τρίτο μέρος εξετάζει την Αθήνα, αναλύοντας την πορεία των Ρυθμιστικών Σχεδίων, τις προσπάθειες ποιοτικής αναβάθμισης του αστικού χώρου και την ολιστική αντιμετώπιση των φαινομένων διάχυσης και συρρίκνωσης. Η εργασία καταλήγει σε συμπεράσματα και κριτικές, προτείνοντας ολοκληρωμένες πολιτικές παρεμβάσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη του αστικού χώρου, λαμβάνοντας υπόψη σύγχρονες προκλήσεις όπως οι κοινωνικές ανισότητες, η τεχνολογική πρόοδος και οι μεταφορές.This thesis examines the phenomena of urban sprawl and shrinkage, focusing on both international and national levels, with a particular emphasis on the Athens region. Cities, as dynamic and complex urban systems, are shaped by the interplay of socio-economic transformations and the spatial framework within which human activity and social relations occur. Urban sprawl and shrinkage are interconnected processes linked to the growth and decline of urban centers. The Industrial Revolution intensified sprawl, leading to environmental and social challenges, as observed in Athens, where urbanization of the peri-urban Attica region, through vacation homes and illegal constructions, contributed to the population decline of the metropolitan core.The thesis is structured in three parts: The first part theoretically analyzes urban sprawl and shrinkage through international literature, tracing their historical evolution from the 19th century to the present. The second part focuses on the Greek urban context, mapping the evolution of the settlement network through historical events, policies, and societal attitudes. The third part examines Athens, analyzing the trajectory of Regulatory Plans, efforts to qualitatively upgrade the urban environment, and holistic approaches to addressing sprawl and shrinkage. The thesis concludes with findings and critiques, proposing integrated policy interventions for sustainable urban development, considering contemporary challenges such as social inequalities, technological advancements, and transportation.