V.Volosiniv: μαρξισμός και φιλοσοφία της γλώσσας

Abstract

Το σημείωμα που ακολουθεί έχει ως στόχο να παρουσιάσει, σε γενικές γραμμές, το περιεχόμενο ίου βιβλίου του V. Volosinov «Ο Μαρξισμός και η φιλοσοφία της γλώσσας». Το ενδιαφέρον μας επικεντρώθηκε στα σημεία που αναδεικνύουν την ιδιαιτερότητα και τη συνεισφορά του στη μελέτη των γλωσσικών φαινομένων. Στο πρώτο μέρος αυτού του σημειώματος, επιχειρείται μια αναφορά στον τρόπο με τον οποίο θεμελιώνεται η συσχέτιση γλώσσας και ιδεολογίας, μέσα από την διαπραγμάτευση της έννοιας του ιδεολογικού σημείου. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει κάποια βασικά σημεία που αφορούν στην κριτική που ασκεί ο V.Volosinov στον αφηρημένο αντικειμεντσμό (abstract objectivism)· πρόκειται για μια τάση στη φιλοσοφία της γλώσσας η οποία την αντιμετωπίζει ως σύστημα ταυτόσημων, σταθερών γλωσσικών στοιχείων. Η εν λόγω κριτική συσχετίζεται με την ανάδειξη, από τον V. Volosinov, της πράξης της ομιλίας και της λεκτικής αλληλόδρασης ως το σημείο εκκίνησης της μελέτης του λόγου. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος επιχειρείται η ανασύσταση της άποψης του V.Volosinov για τη γλώσσα και την ιστορικότητά της.The following note aims to present, in broad terms, the content of V. Volosinov’s book Marxism and the Philosophy of Language. Our interest focuses on the points that highlight its distinctiveness and contribution to the study of linguistic phenomena. The first part of this note attempts to outline how the relationship between language and ideology is established, through the discussion of the concept of the ideological sign. The second part includes some key points regarding V. Volosinov’s critique of abstract objectivism — a trend in the philosophy of language that treats language as a system of identical, fixed linguistic elements. This critique is linked to Volosinov’s emphasis on the act of speech and verbal interaction as the starting point for the study of discourse. In the third and final part, an attempt is made to reconstruct Volosinov’s view on language and its historicity.